از راکت بغداد تا موشک تل‌آويو
خاطرات محسن هاشمی رفسنجانی از صنعت موشکی ایران 1366-1370
2
بازگشت به خانه، بوسه بر شانه‌هاي تاريخ
بعد از هفت سال تحصيل و ممارست، در دوره دکتري مهندسي‌مکانيک ثبت‌نام کرده بودم، اما ادامه شعله‌هاي جنگ در وطن و ماجراي مک‌فارلين، شرايط جديدي آفريد. صدام شهرها را بي‌رحمانه و بي‌هدف مي‌کوبيد و ايران هر روز زخمي تازه بر پيکر داشت. در آن روزها دريافتم که نمي‌توان در اتاق‌هاي آرام دانشگاه و کتابخانه ماند. قرار شد دوره پاياني دانشگاه را رها کنم و بازگردم.
هر بار که براي ديدار کوتاه به ايران مي‌آمدم، آغوش پدر و مادر، آييني تکرارناشدني بود. برشانه‌هايشان بوسه مي‌زدم که بار تاريخ و مسئوليت بر آنها سنگيني مي‌کرد. سال به سال، خستگي بر چهره‌شان بيشتر مي‌نشست. پدر تنها رئيس مجلس نبود. در حقيقت نفر دوم نظام بود، دست راست امام خميني و فرماندهي که در ميانه جنگ، کشور را ياري مي‌رساند. ديدار او هميشه برايم يادآور اين حقيقت بود که نسل ما وارث باري عظيم است.
وقتي در اوايل فروردين 1366 به ايران بازگشتم، احساس کردم همه سال‌هاي دوري فقط مقدمه‌اي بوده براي اين لحظه. خاک وطن تنها ريشه‌هاي کودکي مرا در خود نداشت، بلکه ندايي پنهان را نيز در دل خود حمل مي‌کرد، ندايي که مرا فرا مي‌خواند تا دانش غربت را به خدمت زخم‌هاي وطن درآورم. بازگشت برايم صرفاً بازگشت به خانه نبود، بازگشت به خويش بود، به آن بخشي از وجودم که جز در کنار مردم و در متن تاريخ اين سرزمين معنا پيدا نمي‌کرد.
در آن روزگار آتش و التهاب، دانستم که راه آينده از پيوند علم و جنگ مي‌گذرد. ايران در آن روزگار بيش از هر زمان ديگر به فناوري دفاعي نياز داشت، ضرورتي حياتي که نه تنها از دل جنگ، بلکه از ژرفاي احساس بقا و استقلال برمي‌خاست. کشور در محاصره نظامي و اقتصادي قرار داشت و هر پيشرفت کوچک در عرصه صنعت دفاعي، به مثابه گامي بزرگ در راه حفظ حيات ملي تلقي مي‌شد. در چنين شرايطي، همکاري با صنايع خودکفايي سپاه، سازمان صنايع دفاع و مجموعه مهندسي جنگ وزارت جهاد سازندگي ـ به‌ويژه گروه موشکي ـ دريچه‌اي نو بر تلاش‌هاي فني و سازماني گشود.
بايد از مرداني ياد کنم که بار سنگين بسياري از کارهاي بزرگ را بي‌هياهو بر دوش داشتند. در آن سال‌ها، هم‌نشيني و همکاري با برادراني چون رفيق‌دوست، عليزاده، بهشتي و حسيني‌تاش در سازمان صنايع خودکفايي و منطقي، نويد، تقي‌زاده و نفيسي در طرح «يا مهدي (عج)»؛ افشار، قيامتيون، قاسم‌زاده، فريور، شهيد طهراني‌مقدم، ربيعي، ديدري، نجفي، شاهمرادي، عليشاهي و شريعتمداري در مجتمع صنعتي شهيد همت و جعفري، صالحي و نعمتي در طرح راکت نازعات در پارچين و وفايي، اسلامي، رضوي، سرخيل و محمدي‌ها در طرح راکت سجيل و نيز شريفيان، مرجوعي، افشارزاده و وکيلي در جهاد سازندگي و ترکان، بازارگان، تولايي و اخلاقي در مرکز تحقيقات دفاعي براي طرح راکت زلزال و همچنين عسگري، دارابي، خوش‌لهجه، ضرغامي و شهرياري در مجموعه‌هاي شهيد باقري و شهيد شاه‌آبادي، براي راکت 240 و ماليوتکا، برايم تجربه‌اي ارزشمند و آموزنده بود.
در کنار آنان، همکارانم در مجتمع صنعتي، تحقيقاتي و توليدي شهيد باکري چون هدايت، رسا، علوي، محسني، فروغ‌مهر، موسوي، شريعتمدار، مقتدايي، شوريده، اميني، زماني، درويش، غفوري، رضواني، بانک، دانشجو، بادپا، شيخ‌الاسلام، شاعري، زنگنه، هادوي، برجيان، مرعشي، باريکاني، قاسمي و بسياري ديگر ـ که نام‌شان در اينجا نمي‌آيد اما نقش‌شان حياتي است ـ با تلاش خاموش و ايمان راسخ، ستون‌هاي اين مسير را استوار کردند. هر موفقيت فني امروز، وامدار پشتکار و ايمان بي‌نام‌ونشانِ آن مردان است. اين قصه مرداني است که در ميانه آتش و تنگنا، فناوري را شکوفا کردند و نشان دادند مي‌توان از دل محروميت، نيرويي ساخت که حافظ جان مردم باشد.
آنان با وجود کمبود امکانات و فشار بي‌امان زمان، با روحيه‌اي خستگي‌ناپذير به کار شبانه‌روزي پرداختند و باور داشتند که مي‌توان بر محدوديت‌ها غلبه کرد. همکاري در آن محيط‌ها، نه فقط مشارکت در يک طرح تحقيقاتي و صنعتي، بلکه حضور در جرياني بود که به تدريج به يکي از مهم‌ترين پايه‌هاي اقتدار ملي بدل شد. در ميان دود و آتش، ايمان به توان ايراني درحال شکل‌گيري بود، و شاهد بوديم که چگونه عزم و دانش در کنار هم مي‌توانند از خاکستر جنگ، توان بازدارندگي را برآورند.
در ميان طرح‌ها، نقشه‌ها، نمونه‌سازي‌ها و آزمايش‌ها، در دل روزها و شب‌هايي پُرمخاطره، آموختيم که چگونه مي‌توان علم را به قدرت بازدارندگي ملي تبديل کرد. فهميديم خدمت تنها در کلمات نيست، در ساختن است، در روشن کردن آتشي نو از دل خاکستر. آن روزها آغاز رويشي بود که ميان آتش جوانه زد و به شاخه‌هاي بلند اميد مردم ايران رساند.
center32004000ادامه دارد
