موسسه فرهنگی و مطبوعاتی روزنامه جمهوری اسلامی

شماره 13443

يادکردی از آيت‌الله طاهري خرم‌آبادي

شانزدهم شهريورماه سالروز درگذشت يار باوفاي امام ‌خميني آيت‌الله سيد حسن طاهري خرم‌آبادي (1317-1392ش) است. وي از ياران مبارز و انقلابي امام در پيش از انقلاب اسلامي و از فقيهان شوراي نگهبان، عضو مجلس خبرگان رهبري، مجمع تشخيص مصلحت نظام، مجلس خبرگان قانون اساسي، شوراي بازنگري قانون اساسي و امام جمعه موقت تهران، پس از انقلاب بود. کتاب‌هاي ولايت فقيه و حاکميت ملت، تفسير سوره‌هاي يوسف، جمعه، مسد، نصر، کافرون و کوثر و دوره پنج جلدي تبيين باورهاي شيعي از آثار اوست. مزار او در حرم حضرت معصومه(س) قرار دارد.

زندگي

سيدحسن‌ طاهري‌ خرم‌آبادي‌، 1 خرداد 1317ش در خرم‌آباد به‌ دنيا آمد. پدرش‌ سيد حيدر،‌ از شاگردان‌ حاج شيخ عبدالکريم حائري يزدي‌ و از دوستان‌ امام ‌خميني و آيت‌الله سيد محمدرضا گلپايگاني بود. طاهري خرم‌آبادي بعد از مدتي تحصيل در حوزه علميه کماليه خرم‌آباد به حوزه علميه قم رفت و به ادامه تحصيل پرداخت. به گفته خودش از همان اولين روز ورود به قم با امام ‌خميني و در سال اول با آيت‌الله گلپايگاني آشنا شد. طاهري‌ خرم‌ آبادي‌ در دوره‌ اقامت در حوزه علميه قم در نزد چند استاد به تحصيل علوم اسلامي پرداخت. معالم‌ الاصول و مطول را از حسين‌ شب‌زنده‌دار، شرح لمعه را از حسين‌ جزايري و باقري‌ کني و محمدتقي ستوده‌، «رسائل» را از آيات ناصر مکارم شيرازي‌، حسين شب‌زنده‌دار، علي مشکيني‌ و جعفر سبحاني‌، مکاسب محرمه را از آيت‌الله سيدمحمد محقق داماد، «بيع‌ مکاسب» را از آيت‌الله ابوالقاسم خزعلي، کفاية‌الاصول را از آيات عبدالجواد اصفهاني‌ (جبل‌ عاملي‌) و سيد محمدباقر طباطبايي (سلطاني‌) آموخت. او دروس‌ خارج فقه و اصول را از آيت‌الله بروجردي‌، امام ‌خميني و آيات مرتضي حائري يزدي‌ و سيد محمد محقق داماد فراگرفت. طاهري خرم‌آبادي در علوم عقلي، «شرح منظومه» را از آيات سيدمصطفي خميني و ابراهيم اميني، «اشارات» و «الهيات‌ شفا» را از آيت‌الله عبدالله جوادي آملي‌ و «اسفار» را از علامه طباطبايي و شهيد مطهري آموخت. امام خميني در 12 خرداد 1340ش به سيد حسن طاهري خرم‌آبادي 23 ساله، اجازه‌نامه تصدي امور حسبيه و شرعيه اعطا کرد. او از سال 1356ش به عنوان يکي از اعضاي جامعه مدرسين حوزه علميه قم فعاليت مي‌کرد و در حدود سال 1354ش در مورد چگونگي مواجهه با طرفداران تز «اسلام منهاي روحانيت»، اختلاف شد و سيد حسن طاهري خرم‌آبادي، مأمور شد که نظر امام ‌خميني را به دست بياورد. او نامه‌اي به امام ‌خميني در نجف فرستاد و امام در جواب نامه، مطالبي را يادآوري و در يکي از فرازهاي آن، آشکارا گفت کساني که شعار دين منهاي روحانيت را مي‌دهند، در واقع نه دين را مي‌خواهند نه روحانيت را، منتهي چون به صراحت نمي‌توانند بگويند با دين مخالفند، سعي مي‌کنند متوليان و مفسران اصيل آن را مورد هجمه قرار بدهند و در اين حمله بعدي، اصل ديانت را هم از بين ببرند، چون وقتي تفسير درستي از دين وجود نداشته باشد، هر سخني را مي‌توان به دين بست و در نهايت، آن را استحاله کرد.

آثار علمي

آيت‌الله طاهري، افزون بر اشتغالات سياسي و اجتماعي اهل قلم و تأليف نيز بود. الرسائل الفقهية، دوره پنج جلدي (تبيين باورهاي شيعي) مثل «توحيد و زيارت»، «دعا و توسل»، «تبرک و قبور»، «شفاعت»، «عدم تحريف قرآن» از جمله آثار کلامي وي مي‌باشد. همچنين پاسخ به شبهات وهابيت (دو جلد) ترجمه شده به زبان‌هاي اندونزيايي، ترکي و انگليسي. از ايشان است که در زمان اقامت در پاکستان سال 1361ش تأليف شده است.

در حوزه فقه نيز «جهاد در قرآن»، ولايت فقيه و حاکميت ملت، ولايت و رهبري در اسلام، از جمله تأليفات ايشان مي‌باشد. چنان که صلة الرحم و قطيعتها، تفسير سوره يوسف(ع) و تفسير قرآن (سوره‌هاي جمعه، مسد، نصر، کافرون و کوثر)، نيز از آثار قلمي ايشان مي‌باشد.

مسئوليت‌ها

آيت‌الله طاهري خرم آبادي در نهضت امام ‌خميني از حاميان و همراهان ايشان بوده و در اين سال‌ها بازداشت و زندان حکومت شاه را هم تجربه کرده است و پس انقلاب نيز مورد اعتماد امام‌خمني بوده و مسئوليت‌هاي زيادي را به عهده گرفت.

آيت‌الله طاهري خرم‌آبادي در 16 شهريور سال 1392ش درگذشت. آيت‌الله شبيري زنجاني بر او نماز خواند و بدنش در حرم حضرت معصومه(س) (رواق شهيد مطهري) به خاک سپرده شد.