توانير:خاموشي ماينرهاي غيرمجاز 1300 مگاوات مصرف برق را کم کردبررسيهاي کارشناسي نشان ميدهد، خاموشي گسترده ماينرهاي غيرمجاز در تاريخ 19 دي 1404، ضمن کاهش حداقل 1300 مگاواتي بار پايه شبکه برق کشور، تأثير قابلتوجهي نيز بر اقتصاد جهاني رمزارزها گذاشته است.طبق اعلام پايگاه اطلاعرساني وزارت نيرو، با قطعي گسترده اينترنت و خاموش شدن ماينرهاي غيرمجاز، حداقل 1300 مگاوات از بار پايه شبکه کاسته شد؛ رقمي که ميتواند برق يک شهر متوسط ايراني را تأمين کند. اما تأثير اين اتفاق مرزهاي ايران را درنورديد. هشريت جهاني استخراج بيتکوين در همان روز از 450 به 406 اگزاهش سقوط کرد، يعني حدود 10 درصد از قدرت محاسباتي شبکه جهاني ناگهان ناپديد شد. اين افت تاريخي، نشان ميدهد ايران با سهم حدود 5 درصدي در استخراج جهاني، نهتنها يک بازيگر حاشيهاي، که يک «قدرت ماينينگي» اثرگذار در معادلات انرژي-رمززارز جهان است.آمارهاي رسمي نشان ميدهند دستکم 700 تا 800 هزار دستگاه ماينر غيرمجاز در 70 تا 80 هزار مزرعه بزرگ و کوچک زيرزميني در ايران فعال هستند. توان لحظهاي اين شبکه زيرزميني بين 2000 تا 2400 مگاوات برآورد ميشود؛ رقمي نزديک به ظرفيت توليد دو نيروگاه اتمي بوشهر. اما واقعيت تلختر اينجاست که حدود 25 درصد از استخراجها حتي پس از کنتور هم انجام ميشود، آن هم با مقايسه دادههاي فيدرهاي اصلي و کنتورهاي هوشمند. اين يعني بخشي از صنعت ماينينگ ايران در سايه و پشت ابزارهاي اندازهگيري رسمي پنهان شده است.بسياري از ماينرهاي غيرمجاز نسلهاي اوليه هستند که به دليل نداشتن سابقه ثبت يا خريد غيرقانوني، شناسايي نميشوند. شواهد ميگويند برخي مزرعهها از گاز يا گازوئيل به جاي برق شبکه استفاده ميکنند که رديابي آنها را دشوارتر ميکند. اتصال برخي ماينرها به استارلينک، امکان نظارت مبتني بر قطعي اينترنت را بياثر ميکند.هر بيتکوين استخراجشده در ايران به طور متوسط 1300 مگاواتساعت انرژي در سال مصرف ميکند. اما وقتي بار خنککننده مزارع هم اضافه شود، اين عدد به 20 ميليارد کيلوواتساعت در سال ميرسد. يعني 5 درصد کل انرژي کشور و معادل 13.7 ميليون ليتر گازوئيل در هر شبانهروز. اين ارقام نشان ميدهند ماينينگ نه يک فعاليت حاشيهاي، بلکه يک «صنعت انرژيخو» با تأثير مستقيم بر امنيت ملي و اقتصاد انرژي ايران است.خاموشي اينترنت در جنگ 12 روزه نيز آزمايشگاه طبيعي ديگري بود که نقش ايران را در شبکه جهاني رمزارزها آشکار کرد. در آن مقطع، با خارج شدن ماينرهاي ايران از مدار جهاني، سختي شبکه بيتکوين کاهش يافت و سود ماينرهاي ديگر کشورها بالا رفت. پس از وصل اينترنت، هجوم مجدد ماينرهاي ايراني موجب ايجاد اوج هشريت و افزايش دوباره سختي شبکه شد. اين پديده نشان داد که ايران يک شوکدهنده مؤثر در بازار جهاني ماينينگ است.قطعي و خاموشي گسترده اينترنت در 19 دي اگرچه اقدامي بود که در کاهش بار شبکه برق بسيار مؤثر بود، اما قطعاً راهحل پايدار نيست. تحليلگران ميگويند تا زماني که ماينينگ از حالت زيرزميني خارج نشود و ساماندهي قانوني و فناورانه نشود، چرخه نظارت-فرار-اتلاف انرژي ادامه خواهد يافت که البته ميتوان با ايجاد بستر شفاف، جذب سرمايههاي رسمي و استفاده از انرژي مازاد، اين صنعت را از تهديد به فرصت تبديل کند.19 دي فقط يک روز نبود، يک آزمايش فشار براي شبکه برق کشور و يک پيام به جهان بود. ايران اگرچه در تحريم است، اما در نقشه ماينينگ جهاني يک «قطب پنهان» است. خاموش کردن ماينرها شبکه برق را نجات داد، اما روشن کردن چراغ ساماندهي قانوني است که ميتواند هم انرژي را حفظ کند و هم ارزشآفريني کند.
