مخالفت گندمکاران با ورود مستقيم به بورس
رئيس بنياد ملي گندمکاران با انتقاد از طرحهاي تجاريسازي گندم گفت: ورود مستقيم کشاورزان خردهپا به بورس ميتواند به زيان آنها تمام شود و پيشنهاد ما خريد مستقيم گندم از کشاورزان توسط کارخانههاي آردسازي با استفاده از تسهيلات و ابزارهاي تأمين مالي است.
کيفيت گندم و آرد مصرفي نانواييها در روزهاي اخير به يکي از موضوعات مورد بحث در حوزه توليد و تأمين نان تبديل شده است، موضوعي که با انتشار برخي اظهارات و ادعاها درباره وجود ناخالصي و حتي استفاده از مواد خوراک دام در آرد نانواييها، پرسشهايي را درباره منشأ اين مسائل و نحوه نظارت بر زنجيره تأمين گندم تا توليد نان ايجاد کرده است. در اين ميان، تغيير رنگ آرد و نان، ميزان سبوسگيري و شرايط نگهداري مواد اوليه نيز از جمله موضوعاتي است که در بررسي کيفيت محصول نهايي مورد توجه قرار گرفته است.
در اين زمينه، عطاءالله هاشمي، رئيس بنياد ملي گندمکاران، در گفتوگو با ايسنا، درباره انتقادهاي مطرحشده نسبت به کيفيت گندم و آرد تحويلي به نانواييها و ادعاهايي مبني بر وجود مواد خوراک دام در ترکيب آرد اظهار کرد: براساس گزارشها و مستنداتي که معاونت زراعت وزارت جهاد کشاورزي از مراکز خريد گندم داخلي در جلسه شوراي قيمتگذاري ارائه کرده، گندمهاي خريداريشده از کشاورزان از کيفيت مطلوب و استاندارد برخوردارند. براساس اين مستندات، نزديک به 80 درصد گندمهاي خريداريشده کيفيت درجه يک دارند و حدود 20 تا 25 درصد نيز در محدوده کيفي درجه يک تا دو قرار ميگيرند که هر دو گروه براي مصارف نانوايي و پخت نان مناسب هستند.
وي با اشاره به نقش شرايط نگهداري در حفظ کيفيت گندم توضيح داد: نگهداري گندم يک فعاليت تخصصي است و بايد در سيلوهاي مناسب و با رعايت اصول فني از جمله هوادهي و گردش مناسب هوا انجام شود تا کيفيت محصول در طول زمان کاهش پيدا نکند.
رئيس بنياد ملي گندمکاران با بيان اينکه احتمال دارد شرايط نگهداري در برخي سيلوها يا حتي محل نگهداري سهميه آرد در نانواييها مناسب نباشد، افزود: گاهي آرد براي دورههاي چندروزه، 15روزه يا حتي يکماهه در اختيار نانواييها قرار ميگيرد و نحوه نگهداري آن در اين مدت نيز ميتواند بر حفظ کيفيت محصول مؤثر باشد. کيفيت آردسازي و شرايط نگهداري آرد نيز موضوعاتي مستقل از کيفيت گندم اوليه هستند و بايد در ارزيابي نهايي محصول مورد توجه قرار گيرند.
وي همچنين تأکيد کرد: اگر گندم داخلي استاندارد و باکيفيت بهدرستي آرد شده و در اختيار نانوايي قرار گيرد، اما نان توليدشده کيفيت مطلوبي نداشته باشد، بايد عوامل ديگري از جمله نحوه آمادهسازي خمير، فرآيند تخمير، شيوه پخت و ساير مراحل توليد نان بررسي شود.
هاشمي با اشاره به وضعيت صنعت آردسازي کشور گفت: بسياري از کارخانههاي آردسازي به فناوريهاي روز مجهز هستند و در مجموع آرد مناسبي توليد و عرضه ميکنند، بنابراين نميتوان کيفيت نامطلوب نان را بدون بررسي تمام مراحل توليد، صرفاً به کيفيت گندم کشاورزان نسبت داد. در پي بررسيهاي انجامشده و تصميمات ابلاغي به کارخانههاي آردسازي، مقرر شده از سبوسگيري بيش از اندازه جلوگيري شود.
رئيس بنياد ملي گندمکاران در ادامه، درباره پيشنهادهاي مطرحشده براي تغيير شيوه خريد و عرضه گندم و حرکت به سمت تجاريسازي اين محصول گفت: طرحهاي مختلفي ازسوي دستگاههاي دولتي پيشنهاد شده که استفاده از ظرفيت بورس و صندوقهاي مالي از جمله آنهاست اما به اعتقاد من اين روشها با ساختار فعلي توليد گندم در کشور تناسب چنداني ندارند.
وي با اشاره به سهم قابلتوجه کشاورزان خردهپا در توليد گندم توضيح داد: بسياري از گندمکاران امکان حضور مستقيم و مؤثر در بورس را ندارند و حتي ممکن است ورود آنها به چنين سازوکارهايي به دليل محدوديتهاي مالي و ساختاري، زيانهايي به همراه داشته باشد. اجراي سياست تجاريسازي بايد با در نظر گرفتن شرايط واقعي توليدکنندگان انجام شود و نميتوان همه کشاورزان را بدون فراهم کردن زيرساختهاي لازم وارد سازوکارهاي پيچيده معاملاتي کرد.
رئيس بنياد ملي گندمکاران در تشريح راهکاري جايگزين براي تجاريسازي گندم پيشنهاد کرد کارخانههاي آردسازي بهجاي کشاورزان، نقش مستقيمتري در فرآيند خريد و عرضه اين محصول بر عهده بگيرند.
وي گفت: يکي از روشهاي قابل بررسي اين است که کارخانههاي آردسازي با استفاده از تسهيلات کمبهره يا ابزارهاي تأمين مالي مانند اوراق بهادار، منابع مورد نياز را تأمين کنند و گندم را مستقيماً از کشاورزان خريداري کنند.در اين الگو کارخانهها ميتوانند گندم را با قيمت تمامشده از توليدکننده خريداري کرده و پس از فرآوري، آرد توليدي را نيز براساس قيمت تمامشده به دولت بفروشند.
وي افزود: در چنين ساختاري، دولت مسئوليت مديريت مراحل بعدي زنجيره تأمين و توزيع آرد را بر عهده خواهد داشت و امکان استفاده از ظرفيت بورس يا ساير ابزارهاي تجاري در سطح کارخانهها فراهم ميشود بدون آنکه کشاورزان خردهپا ناچار به حضور مستقيم در اين بازارها باشند.