وقتي فرزندمان پرخاشگر ميشود، چه کنيم؟
پرخاشگري کودک معمولاً زبان اوست، نه شخصيتش، پيامي که هنوز نميتواند با کلمه بگويد.
کودکي که داد ميزند، لگد ميزند يا وسايل را پرت ميکند، در نگاه اول «بيادب» به نظر ميرسد، اما در بيشتر موارد او درحال بيان چيزي است که ابزار ديگري براي گفتنش ندارد: خستگي، گرسنگي، ترس، حسادت يا احساس ناديده گرفته شدن.
اول علت را ببينيد، بعد رفتار را. پيش از هر واکنشي از خود بپرسيد: «الان چه چيزي زير اين خشم پنهان است؟» کودکي که بعد از تولد نوزاد جديد پرخاش ميکند، دنبال توجه است، کودکي که صبحها قبل از مدرسه داد ميزند، احتمالاً اضطراب جدايي دارد. اگر ريشه را نبينيد، هر تنبيهي فقط علامت را جابهجا ميکند.
سه اشتباه رايج:1. واکنش با خشم بيشتر — داد زدن بر سر کودک عصباني، مثل ريختن بنزين روي آتش است. کودک ياد ميگيرد خشم را با خشم پاسخ دهد.2. تنبيه بدني — پژوهشها بارها نشان داده تنبيه بدني پرخاشگري را کاهش نميدهد؛ آن را پنهان و در آينده شديدتر ميکند.3. تسليم شدن در برابر گريه — اگر کودک بفهمد با پرخاش به خواستهاش ميرسد، اين رفتار تثبيت ميشود.
چه کنيم؟ آرام بمانيد. لحن آرام شما مؤثرترين ابزار است. اگر خودتان عصباني هستيد، چند ثانيه نفس عميق بکشيد. احساسش را نامگذاري کنيد. «ميبينم خيلي عصباني هستي چون بايد اسباببازي را زمين بگذاري.» همين جمله ساده، نيمي از خشم را کم ميکند، چون کودک حس ميکند ديده شده است. مرز را روشن اما محترمانه بگوييد. «عصباني شدن اشکالي ندارد، اما زدن نه.» رفتار جايگزين پيشنهاد دهيد. «وقتي عصباني شدي، ميتواني با کلمه بگويي يا بالش را فشار دهي.» رفتار خوب را ببينيد. بيشتر اوقات فقط رفتار بد را ميبينيم؛ توجه به رفتار خوب، سريعتر از تنبيه جواب ميدهد.
اگر پرخاشگري شديد است، بيش از چند هفته ادامه دارد يا به خودزني و آسيب به ديگران ميرسد، حتماً با مشاور کودک صحبت کنيد. مداخله زودهنگام، سادهترين راه پيشگيري از مشکلات بزرگتر در نوجواني است.
معاونت اجتماعي کلانتري 109 بهارستان