از راکت بغداد تا موشک تل‌آويو
خاطرات محسن هاشمی رفسنجانی از صنعت موشکی ایران 1366-1370
(1)
اشاره
پس از دو جنگ اخير، بيش از گذشته به توان موشکي کشورمان افتخار مي‌کنيم، صنعتي که براي شکل‌گيري و به ثمر رسيدن آن، انسان‌هاي بسياري سال‌ها تلاش کردند و از همه استعداد و توان خود مايه گذاشتند. دستاوردهاي بزرگ اين صنعت راهبردي، علاوه بر نقش اساسي آن در دفاع از کشور، به تقويت اعتمادبه‌نفس ملي نيز کمک کرده است.
با اين همه، داستان شکل‌گيري و توسعه صنعت موشکي ايران، آن‌گونه که شايسته است، تاکنون روايت نشده است. پشت اين دستاورد ملي، تلاش و جانفشاني انسان‌هاي بسياري قرار دارد که شايد نام و نشانشان براي افکارعمومي چندان شناخته‌شده نباشد، اما سهمي انکارناپذير در پايه‌گذاري و پيشرفت اين صنعت داشته‌اند. اکنون زمان آن رسيده است که کساني که در اين مسير حضور داشته‌اند و از نزديک شاهد فراز و نشيب‌هاي آن بوده‌اند، قلم به دست بگيرند و روايت خود را ثبت کنند.
محسن هاشمي رفسنجاني از نخستين افرادي است که در اين زمينه دست به قلم برده و بخشي از مشاهدات و تجربه‌هاي خود را به رشته تحرير درآورده است. او از 25سالگي وارد صنعت موشکي شد و به مدت پنج سال در بخش‌هاي مختلف آن فعاليت کرد. در اين دوران، از نزديک شاهد تلاش‌ها و فداکاري‌هاي نيروهاي فدکار و گمنامي بود که جواني خود را وقف شکل‌گيري و بالندگي اين صنعت کردند، انسان‌هايي که شايد بسياري هنوز نامشان را نشنيده باشند اما نقش آنان در اين مسير ماندگار است.
آنچه از امروز در قالب اين پاورقي در روزنامه منتشر مي‌شود، بخشي از کتاب زندگي‌نامه محسن هاشمي با عنوان «موج بي‌قرار، روايت يک زندگي ميان جوشش و رويش» است که در دست انتشار قرار دارد. اين کتاب، جلد نخست از مجموعه خاطرات و زندگي اوست و از دوران تولد، کودکي و نوجواني تا جواني، تحصيلات عالي، حضور در صنعت موشکي و مسئوليت بازرسي ويژه رئيس‌جمهور در دوران سازندگي را در بر مي‌گيرد. جلد بعدي اين مجموعه نيز به تجربه‌ها و فعاليت‌هاي او در حوزه حمل‌ونقل ريلي شهري اختصاص دارد.
از محسن هاشمي خواستيم بخشي از اين کتاب را براي انتشار در اختيار روزنامه جمهوری اسلامی قرار دهد. او نيز با روي گشاده پذيرفت که جاي قدرداني دارد. اميدواريم انتشار اين روايت، گامي در جهت روشن‌تر شدن بخشي از تاريخ صنعت پرافتخار موشکي کشور و اداي ديني به پيشگامان، پايه‌گذاران و تلاشگراني باشد که سهم آنان در شکل‌گيري اين دستاورد ملي کمتر روايت شده است.
پيش از آغاز اين روايت، براي آشنايي بيشتر خوانندگان، اشاره‌اي کوتاه به زندگي و سوابق وي ضروري است. محسن هاشمي رفسنجاني، فرزند عالم مجاهد آيت‌الله هاشمي رفسنجاني، از شخصيت‌هاي برجسته انقلاب اسلامي و از بنيان‌گذاران نظام جمهوري اسلامي ايران، در دوم آبان 1340 در شهر قم متولد شد. مادرش، سيده عفت مرعشي، دختر عالم پرهيزگار، حجت‌الاسلام والمسلمين سيدمحمدصادق مرعشي و از نوادگان آيت‌الله‌العظمي سيدمحمدکاظم طباطبايي يزدي، صاحب کتاب مشهور «عروه‌الوثقي» و از مراجع بزرگ نجف اشرف است.
دوران کودکي او در قم سپري شد، اما در هفت‌سالگي، به دليل مبارزات سياسي پدر، خانواده به تهران مهاجرت کردند. محسن تحصيلات ابتدايي و متوسطه خود را در تهران گذراند. دوران نوجواني او با سال‌هايي همزمان بود که پدرش در زندان رژيم پهلوي به سر مي‌برد و او به‌عنوان فرزند ارشد خانواده، مسئوليت بيشتري در مراقبت و همراهي با اعضاي خانواده بر عهده داشت.
در زمان پيروزي انقلاب اسلامي 17 سال داشت. پس از قبولي در کنکور سراسري، براي ادامه تحصيل به شهر شيراز رفت. اما پس از ترور نافرجام پدر در سال 1358 و با توجه به نگراني‌هاي امنيتي خانواده، تصميم گرفته شد براي ادامه تحصيل به بلژيک برود که خاله‌اش در آن کشور سکونت داشت.
او در دانشگاه پلي‌تکنيک بروکسل، در رشته مهندسي مکانيک با گرايش طراحي جامدات، شاخه پلاستيک‌ها و کمپوزيت‌ها، تحصيل کرد و سپس براي ادامه تحصيلات تکميلي به دانشگاه پلي‌تکنيک مونترال رفت و دوره کارشناسي ارشد خود را در آن کشور گذراند. محسن درحالي که براي ادامه تحصيل در مقطع دکتري پذيرفته شده بود، به پيشنهاد پدر تصميم گرفت تحصيلات خود را ناتمام بگذارد و براي کمک به توسعه صنايع موشکي کشور به ميهن بازگردد. او در سال 1365، در اوج جنگ تحميلي، به کشور بازگشت و بلافاصله فعاليت خود را در گروه موشکي سپاه پاسداران آغاز کرد و وارد يکي از مهم‌ترين عرصه‌هاي تلاش صنعتي و دفاعي کشور در سال‌هاي جنگ شد.
از جمله فعاليت‌هاي مهم او در اين دوره، تأسيس مجتمع شهيد باکري با مأموريت فعاليت در حوزه موشک‌هاي برد کوتاه و نيز ايجاد تأسيسات بزرگ موشکي در دره خُجير بود. همچنين سفرهاي متعدد به چين و مذاکره و انعقاد قراردادهايي با صنايع نظامي اين کشور و انتقال فناوري، بخشي ديگر از مسئوليت‌ها و تجربه‌هاي او در آن سال‌هاست. شرح کامل اين فعاليت‌ها، تجربه‌هاي ميداني و روايت تلاش انسان‌هايي که در سال‌هاي دشوار جنگ، پايه‌هاي صنعت موشکي ايران را بنا کردند، در قسمت‌هاي پيش رو از اين پاورقي خواهد آمد.
