موسسه فرهنگی و مطبوعاتی روزنامه جمهوری اسلامی

شماره 13461

عرض ارادتی به شهيد هاشمي‌نژاد

هفتم مهرماه سالروز شهادت مرحوم آيت‌الله سيدعبدالکريم هاشمي‌نژاد (1360-1311ش) از روحانيان مبارز انقلاب اسلامي و ياران امام‌ خميني است. وي مبارزه با رژيم پهلوي را از سال 1342ش تا پيروزي انقلاب اسلامي ادامه داد و پس از انقلاب دبير حزب جمهوري اسلامي در مشهد شد. هاشمي‌نژاد، نماينده استان مازندران در مجلس خبرگان قانون اساسي بود. کتاب‌هاي مناظره دکتر و پير، درسي که حسين به انسان‌ها آموخت و راه سوم بين کمونيزم و سرمايه‌داري، از آثار او هستند. هاشمي‌نژاد 7 مهر 1360ش در محل دفتر حزب جمهوري اسلامي مشهد، طي عمليات انتحاري که عامل آن وابسته به سازمان منافقین بود، ترور شد.

زندگي و تحصيلات

آيت‌الله سيد عبدالکريم هاشمي‌‌نژاد، 5 مرداد سال 1311ش، در بهشهر استان مازندران متولد شد. تحصيلات خود را تا چهارده سالگي در بهشهر گذراند و پس از آن به حوزه علميه در روستاي کوهستان) که زير نظر آيت‌الله شیخ محمد کوهستاني بود، رفت. پس از گذراندن دروس سطح حوزه در کوهستان، وارد حوزه علميه قم شد و در درس اساتيدي چون آيات محمد صدوقي، سيدرضا صدر و سيد محمد محقق داماد شرکت کرد. هاشمي‌نژاد درس خارج فقه و اصول را نزد آيات سيدحسين بروجردي و امام‌ خميني گذراند. با درگذشت آيت‌الله بروجردي در سال 1340ش، هاشمي‌نژاد به مشهد مهاجرت کرده و در آنجا علاوه بر تدريس فقه و اصول و تشکيل جلسات و منابر تبليغي، در درس خارج فقه آيت‌الله سيد محمدهادي ميلاني و مدتي نيز در درس آيت‌الله شيخ مجتبي قزويني شرکت کرد.

مبارزات سياسي

با آغاز نهضت امام‌ خميني در 1341ش، هاشمي‌نژاد نيز به آن پيوست و با سخنراني‌هاي خود در مبارزه مشارکت داشت. در نيمه‌شب 15 خرداد سال 1342ش، به همراه تعدادي از علما، فضلا و وعاظ در تهران دستگير شد و 41 روز زنداني بود. پس از آزادي بار ديگر به دليل سخنراني انقلابي و حمله صريح به شاه در مسجد فيل مشهد، دستگير و روانه زندان شد که گفته شده بر اثر اعتراضات مردمي و تلاش علما،‌ سرانجام پس از گذشت بيش از سه ماه حبس آزاد شد. او در کنار آيات سيدعلي خامنه‌اي و عباس واعظ طبسي، رهبري مبارزات عليه حکومت پهلوي را در مشهد شکل داده بود. همچنين در دوران مبارزه بارها بازداشت و زنداني گرديد، در سال 1350ش دستگير و براي هميشه ممنوع‌المنبر شد، در 24 خرداد 1353ش و به مناسبت سالگرد قيام 15 خرداد، ‌راهپيمايي اعتراض‎‌آميزي در مشهد ترتيب داد و بار ديگر زنداني شد و در سال 1354ش با ايراد سخنراني ديگري عليه رژيم توسط ساواک دستگير و به 2 سال زندان محکوم شد.

در آبان 1356ش با درگذشت آيت‌الله سيدمصطفي خميني، هاشمي‌نژاد يکي از رهبران اصلي حرکت عليه حکومت پهلوي در مشهد بود. اعلاميه‌اي که وي به همراه دو تن ديگر از روحانيون مشهد انتشار داد و در آن به شخص محمدرضا پهلوي حمله شده بود، موجب دستگيري مجدد او گرديد اما به دليل خشم و تظاهرات مردم مشهد پس از يک شبانه‌روز آزاد شد. مدتي بعد به قصد ترور وي به منزل مسکوني‌اش مواد منفجره پرتاب شد. در جريان پيروزي انقلاب اسلامي ايران در سال 1357ش، ‌وي به همراه تني چند از روحانيون مانع حمله به پادگان شهر و مصادره اسلحه آن گرديد.

پس از انقلاب اسلامي ايران

هاشمي‌نژاد از آغاز پيروزي انقلاب، ‌مبارزه خود با گروه‌ها و جريان‌هايي مانند سازمان مجاهدين خلق را آغاز کرد. وي در سال 1358ش دبير حزب جمهوري اسلامي خراسان گرديد. در همان دوران با رأي مردم استان مازندران به مجلس خبرگان راه يافت و در تصويب قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ايفاي نقش کرد. در قضاياي جنگ تحميلي به مناطق جنگي مي‌رفت و در افشاي اعمال ابوالحسن بني‌صدر و جبهه متحد سلطنت‌طلب‌ها و منافقين سهم به‌سزايي داشت. هاشمي‌نژاد در سال 1358ش در رأس هيأتي از جمهوري اسلامي ايران به کشور ليبي رفت و در بهمن 1359ش به دو کشور ژاپن و بنگلادش سفر کرد و اهداف انقلاب و نظام اسلامي را براي علاقه‎‌مندان شرح داد.

تأليفات

شهيد هاشمي‌ نژاد در جهت فعاليت تبليغي به تأليف کتاب نيز پرداخته است. «مناظره دکتر و پير» از مشهورترين آثار اوست که در زمان خود با استقبال زيادي مواجه گرديد تا جايي که رژيم پهلوي چاپ و نشر آن را ممنوع کرد. وي در اين کتاب که در سال‌هاي دهه چهل شمسي تأليف نمود در قالب يک رمان به نقد تمدن غرب و در کنار آن معرفي تمدن اسلامي و افتخارات جهان اسلام مي‌پردازد. ديگر آثار او عبارتند از: درسي که حسين عليه‌السلام به انسان‌ها آموخت، پاسخ ما به مشکلات جوانان، اصول پنج‎گانه اعتقادي، راه سوم بين کمونيزم و سرمايه‌‎داري، مشکلات مذهبي روز، ضرورت تشکيلات، مبارزه با جهل و ماديت، قرآن و کتاب‌هاي ديگر آسماني، رهبران راستين، مسائل عصر ما، زهرا مکتب مقاومت، رسالت انقلابي امام حسين(ع)، ولايت فقيه، تقريرات اصول شيخ علي کاشاني به زبان عربي و کتاب هستي بخش، که در 2 جلد به چاپ رسيده است.

شهادت

سيد عبدالکريم هاشمي‌نژاد 7 مهر سال 1360ش توسط يکي از اعضاي سازمان منافقین در عمليات انتحاري ترور شد و به شهادت رسيد. پيکر وي در رواق «دارالسلام» حرم امام رضا(ع) به خاک سپرده شد. امام‌ خميني پس از شهادت هاشمي‌نژاد در سخناني با تأييد مراتب فضل و مجاهدت هاشمي‌نژاد شخصيت وي را ستود.