شجاعت در کلام پيامبر اکرم (ص)حجتالاسلام دکتر محمدرضا جواهريعضو هيأت علمي دانشگاه فردوسي مشهدشجاعت چ
شجاعت در کلام پيامبر اکرم (ص)حجتالاسلام دکتر محمدرضا جواهريعضو هيأت علمي دانشگاه فردوسي مشهدشجاعت چيست و شجاعترين انسان کيست؟ شجاعت يک فضيلت بزرگ اخلاقي و از ويژگيهاي پيامبر خدا(ص) و امامان عليهمالسلام است. اهلبيت عليهمالسلام در کلام خويش چيستي شجاعت را بيان کردهاند. شجاعت به معناي قدرت قلب و با جرأت بودن در اقدامات، دليري، دلاوري، نترسي، پُرجگري، پهلواني، جنگاوري و شهامت است. معيارهاي شجاعت در رهنمودهاي پيامبر اکرم صلياللهعليهوآلهوسلّم وجود دارد. حضرت محمد(ص) فرمودهاند: اَلشُّجاعُ مَن يَملِكُ نَفسَهُ عِندَ غَضَبِهِ (جامع السعادات، مولي محمدمهدي نراقي، ج 1، ص 325). شجاع کسي است که مالک نفسش در هنگام خشم گردد. انسانها در زمان خشمگين شدن بهسخنان زشت و ناروا رو ميآورند و رفتار نادرست و بد پيدا ميکنند.براساس اين حديث نبوي آن انساني که در غضب، خشم، عصبانيت، برافروختگي و هيجان، بر نفسش مسلط باشد و بتواند هواي نفسش را کنترل و مديريت کند و آلوده به ضد ارزشها نگردد «شجاع» است. مالک نفس بودن در اين است که انسان بر نفسش تسلط کامل پيدا کند و براساس شرع و عقل آن را مهار کند و گرفتار گفتار و رفتار نادرست، باطل، نابخردانه و خلافِ شرع نگردد. غضب کيفيتي نفساني است که سبب حرکت و هيجان نفس و اقدامات خطرناک و زيانبار و خونين ميشود. بايد با تربيت و تهذيب نفس از آثار زشت غضب رهايي يافت.رسول خدا در حديث ديگر فرمودهاند: أَشْجَعُ النّاسِ مَن غَلَبَ هَواهُ (من لايحضره الفقيه شيخ صدوق، ج4، ص395 * امالي شيخ صدوق، مجلس ششم، حديث چهارم، ص21 * معاني الاخبار شيخ صدوق، ص195 * الاربعون حديثاً شهيد ثاني، حديث بيست و چهارم، ص55 * أعلام الدين في صفات الؤمنين ديلمي، ص322 * الوافي فيض کاشاني، ج21، ص159 * بحارالانوار علامه مجلسي، ج67، ص76 و ج74، ص122) شجاعترين مردم کسي است که بر هواي نفسش غلبه نمايد و پيروز شود.در اين حديث نبوي نيز نبرد با هواي نفس معيار شجاعت شناخته شده است. در ميان شجاعان جهان آن انساني که در نبرد با هواي نفسش پيروز گردد بهترين شجاعان است. هواي نفس، آدميان را به سودجويي، ستمگري، خيانت، جنايت، دنيا پرستي، رفاه طلبي،خونريزي، قتل، غارت و کارهاي لذّتبخشِ حرام و ضد عقل ميکشاند.پيامبر در اين رهنمود واژه «غَلَبَ» را آوردهاند. بنابراين بين هواي نفس و ميل و خواهشهاي دروني با عقل جنگ و نبردي دائمي وجود دارد. در اين ميدان نبرد شجاعترين افراد آنهايي هستند که در اين جنگ بر هواي نفس پيروز شوند. هواي نفس بزرگترين دشمن انسانهاست و کسي که بر اين دشمن غالب گردد شجاعترين انسانهاست. سلطه هواي نفس بر شخصيت انسان و اطاعت بيچون و چرا از هواي نفس موجب انحراف انسان از راه خدا و پيامبر و امامان ميشود و ديگر قانون خدا را به رسميت نميشناسد و هر ميل و خواسته نفس سرکش را انجام ميدهد. در اين رهنمود نبوي برنامهريزي براي نبرد رهايي بخش با هواي نفس سفارش شده است. اين پيکار مقدس است و انسان را کفر و نفاق و شرک و فساد و طغيان و گناه باز ميدارد. کسي که همواره تابع هواي نفس است هرگز روي سعادت را نميبيند. اگر هواي نفس حاکم بر انسان گردد و خداي او شود اين بت پرستي و کيش شخصيت، فرمان عقل و شرع را زمين ميزند. پيامبر خدا انسان پيروز در نبرد با هواي نفس را شجاعترين انسانها ميدانند و او را ستايش ميکنند.*شجاع کسي است که مالک نفسش در هنگام خشم گردد*هواي نفس، آدميان را به سودجويي، ستمگري، خيانت، جنايت، دنيا پرستي، رفاه طلبي،خونريزي، قتل، غارت و کارهاي لذّتبخشِ حرام و ضد عقل ميکشاند
