سه وظیفه پیروان اهلبیت علیهمالسلام در سفارشهای امام باقر علیهالسلامحجتالاسلام دکتر محمدرضا جواهریعضو هیأت علمی دانشگاه فردوسی مشهددر زمان حیات امامان معصوم علیهمالسلام میان شیعیان و محبان اهلبیت علیهمالسلام چنین رسم بود که بعد از انجام مناسک حج تمتع و زیارت خانه خدا، برای زیارت مرقد منور حضرت رسول اکرم(ص) به مدینه میرفتند و بعد هم محضر مبارک امام زمانشان میرسیدند و ضمن تجدید عهد و پیمان، تقاضای نصیحت و موعظه میکردند. در زمان امام باقر علیهالسلام گروهی از شیعیان و دوستان اهلبیت ساکن کوفه به همراه جابربن یزید جعفی خدمت امام باقر علیهالسلام رسیدند و تقاضای وصیت نمودند. جابر گفته است و دخلنا علی ابن جعفر محمدبن علی علیهماالسلام و نحن جماعة بعد ما قضینا نسکنا فودعناه و قلنا له اوصینا یابن یابن رسولالله. ما جماعتی بودیم پس از برگزاری مناسکمان بر امام باقر علیهالسلام وارد شدیم و گفتیم ای فرزند رسول خدا ما را راهنمایی و وصیت کنید. امام باقر علیهالسلام فرمودند: لیعن قویُّکم ضعیفَکم، ولیعطِف غنیُّکم علی فقیرِکم، و لینصَح الرجلُ أخاه کنصحه لنفسه (نزهة الناظر و تنبیه الخاطر حلوانی قرن پنجم، ص 102 * امالی شیخ طوسی قرن پنجم، ص 232 * بشارة المصطفی لشیعة المرتضی طبری آملی، قرن ششم، ص 113 * بحارالانوار علامه مجلسی، قرن دوازدهم، ج 2، ص 236) باید قوی و توانمند شما به ضعیف و ناتوان شما کمک کند و یاری رساند و باید سرمایهدار نان به فقیر نان عطوفت داشته باشد و باید هرکسی از شما برای برادر دینیاش خیرخواهی کند و او را نصیحت کند همانگونه که برای خویش خیرخواهی مینماید. این سفارشهای امام باقر علیهالسلام برای عموم انسانها بهویژه شیعیان و دوستداران اهلبیت علیهمالسلام سرمشق بزرگ است. اگر همه شیعیان در این مسیر صحیح الهی قرار بگیرند و به این سفارشها و وظایف عمل کنند موجب جذب جهانیان بهسوی مکتب اهلبیت علیهمالسلام میشوند.در این بخش از وصیت امام چهارم سه وظیفه برای شیعیان تعیین شده است.یاری ضعیفان از سوی توانمنداندر جمله «لیعنِ قویُّکم ضعیفَکم» یک تکلیف اجتماعی پیروان اهلبیت علیهمالسلام بیان شده است. در این عبارت فعل امر به کار رفته است بر همه قدرتمندان لازم است به یاری ضعیفان جامعه بشتابند. اگر هر قوی و توانمندی با هر ضعیف و توانیابی مواجه شد او را یاری کند همه ضعیفان از ضعفی که دارند خارج میشوند و همه قوی میشوند و آرامش مییابند. قدرت ابعاد و اقسامی دارد و ضعف هم جلوهها و مواردی دارد. باید در همه مظاهر قدرت نمونههای ناتوانی در آن زمینه را برطرف کند.عطوفت و رسیدگی ثروتمندان به فقیردر جمله «ولیعطِف غنیُّکم علی فقیرِکم» یک رهنمود بزرگ و جاویدان اقتصادی وجود دارد. امام باقر علیهالسلام به اغنیاء و سرمایهداران جامعه دستور میدهند باید به فقرا و تهیدستان کمک کنند و نیازهای آنان را برطرف نمایند.غنی و فقیر در هر قشری از اقشار ملت هست لازم است صاحبان ثروت و سرمایه از بیبضاعتها و افراد آسیبپذیر جامعه دستگیری نمایند تا فقر در شهر و کشور اسلامی برطرف گردد.یاری و کمک فقیران و رسیدگی به امور آنان مسئولیت و تکلیف سرمایهداران است. در این حدیث فرمان بر عطوفت داده شده است. عطوفت بهمعنای محبت و دوستی و توجّه و مهربانی و نیکخواهی و رأفت و لطف و رحمت و تفقد و دلجویی و رسیدگی است.نصیحت دلسوزانه یکدیگردر جمله «و لینصَح الرجلُ أخاه کنصحه لنفسه» یک وظیفه اخلاقی عمومی بزرگ را بیان میکند. همه پیروان اهلبیت علیهمالسلام باید همدیگر را نصیحت کنند. راغب اصفهانی در معنای نصیحت نوشته است: تحری فعل او قول فیه صلاح صاحبه (المفردات فی غریب القرآن، ج 1، ص 808) نصیحت سعی و کوشش در انجام کار یا سخنی است که صلاح انسان در آن است. همه شیعیان باید خیرخواه یکدیگر باشند در همه کارها و سخنان، همانطور که هر فرد به فکر صلاح و خیر و سود خویش است باید برای دیگران نیز تلاش کند. امر به معروف و نهی از منکر وظیفه همگانی و متقابل انسانها در جامعه اسلامی است. لازم است مومن هر خوبی که برای خویش میخواهد برای آحاد مؤمنان و برادران دینی بخواهد.
