اسلام، خواستار اخوت و بالا آوردن شخصيت طبقه خرد شده استآيت‌الله هاشمي رفسنجاني... پيشوايان اسلام موا

اسلام، خواستار اخوت و بالا آوردن شخصيت طبقه خرد شده استآيت‌الله هاشمي رفسنجاني... پيشوايان اسلام مواظب بودند در زندگي خود، ظرايف را مراعات كنند كه مرتب، شخصيت طبقه خُرد شده را بالا بياورند و شخصيتهاي كاذب را بكوبند. زندگي روزمره ائمه، پيغمبر(ص)، پيغمبران سابق و شخصيتها را ببينيد! اينها چه روالي در زندگي خود داشتند. در اين روال زندگي، مسأله شخص و فرد مطرح نبود. يك مكتب است، يك راه است، يك حركت كلي است براي اينكه، بخشي از مردم كه به خاطر فقر، به خاطر دست خالي بودن، به اين روز افتاده‏اند كه خودشان را از بسياري از حقوق، براي هميشه محروم مي‏بينند، استعدادهايشان به گور مي‏رود و هزار فاميل بردنيا حكومت مي‏كنند، اين وضع بشكند. (1)هدف اسلام از تشكيل جامعه اسلامي «اخوت و برادري اسلامي» است. اسلام براي جامعه اسلامي توحيدي، مي‏خواهد آن چنان به اين مردم، صفا و صميميت بدهد كه ثروت و پول و امكانات، مايه‏جدايي و بغض، و نفرت و تبعيضها مايه بي‌محبتي‏ها و بي‏صفايي‏ها نشود.آياتي در قرآن هستند كه مسأله برادري را مطرح كرده‌اند. آيه «وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ‌الله عَلَيْكُم‏ اذْ كُنْتم اعْداءَ فَالَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَاصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ اخْواناً».(2) «انَّما الْمؤمنونَ اخْوَة» (3)از بُعد ائتلاف روحي و حذف عوامل عداوت و دشمني و اتحاد مطرح است و مطلق است و هر جهتي از برادري را مي‏رساند.آياتي ديگري در قرآن‏ وجود دارند كه بين افراد مسلمان، «جعل ولايت» كرد‌ه‌اند. جالب است‏ بدانيد كه اين ولايت همان ولايتي بوده كه در صدر اسلام از همديگر ارث هم‏مي‏بردند؛ يعني فقط يك ولاتِ دوستي نيست. در آخرِ سوره انفال، دوسه تا آيه هست كه يك بار نازل نشده است؛ دو تا حكم است و در دو مقطع، نازل شده است.حكم اولي اين است كه بين مسلمانانِ مهاجر و انصار، ولايت برقرار است و اين ولايت قطعي است؛ حتي اين ولايت در بُعد وسيع شامل كساني نمي‏شودكه از مكه هجرت كرده‏اند: «انَّ الّذينَ امَنوُا و هاجَروا و جاهَدوا بِامْوالِهِمْ وَ انْفُسِهِم‏ في سَبيل‏اللّهِ وَ الَّذينَ اوَوْا وَ نَصَرُوا اولئِكَ بَعْضُهُم اوْلِياءُبَعْضٍ».(4) اينها، جعل ولايت است و به گفته مفسرين و مورخين اسلامي، مسلمانان درآن مرحله كه اين ولايت را جعل كردند، ارث هم مي‏بُردند.در صدر اسلام، بعضي از افراد خانواده‏ها، مسلمان شده بودند و بعضي‏مسلمان نبودند و بين آنها دعوا و نزاع و جنگ بود. بعضي مهاجرت كرده وبعضي نكرده بودند ـ كه براساس اين آيه يا حكم ديگري كه ممكن است قبل ازنزول اين آيه بود، و پيغمبر(ص) از ولايت خودشان استفاده كرده بودند ـ حكم شد كه بين افراد مهاجر و انصار، ولايت ارثي برقرار است و اينها ازيكديگر ارث ببرند.در آن مقطع، براساس اين حكم (حالا، چه حكم جعلي آسماني باشد كه به موجب اين حكم، آيه قرآن آمده‏است يا پيغمبراكرم(ص) از ولايت خودشان براي حل معضلات اقتصادي‏صدراسلام استفاده كرده و دستور برادري داده باشند و براساس اين برادري، ارث هم تعلّق گرفته باشد) مقطع جديدي فرا مي‏رسد كه وضع مسلمانان بهتر مي‏شود و اين حكم ارث قطع مي‏شود، ولي ساير احكام اخوت مي‏ماند كه، آخرين آيه سوره انفال اين مطلب را مي‏گويد: «وَالّذينَ امَنُوا مِنْ بَعْدُ وَ هاجَرُوا وَ جاهَدوُا مَعَكُمْ فَاوُلئِكَ ‏مِنْكُمْ وَاولُوا الارْحامِ بَعْضُهُم اوْلي بِبَعْضٍ في‏ كِتابِ‌الله انَ‏اللَّهَ بِكُلِّ شَي‏ءٍ عَليمُ»(5) و در سوره احزاب هم، آيه صريح ديگري است كه ارث را از «برادري ‏قراردادي»، قطع مي‏كند: «النَّبِي اوْلي بِالْمُؤْمِنينَ مِنْ انْفُسِهِم وَ ازْواجُهُ امَّهاتُهُم وَاولُوا الارْحامِ بَعْضُهُم اوْلي بِبَعْضٍ في‏ كِتابِ‌الله مِنَ‏الْمُؤْمِنين وَ المُهاجريِنَ الَّا انْ تَفْعَلُوا الي اوْلِيائِكُم‏مَعْرُوفاً كانَ ذلِكَ فِي الْكِتابِ مَسْطُوراً»(6) در اين آيه خداوند به پيامبر يك ولايت مي‏دهد: النَّبي اوْلي بِالْمُؤْمِنين» و به مؤمنين فقط اجازه داده مي‏شود: «انْ تَفْعَلُوا الي اوْلِيائكم مَعْرُوفاً» به اين‏ مضمون كه حق وصيت براي براداران مؤمن حفظ شد، ولي ارث قطع شد.هدف اساسي پيامبر از طرح مسأله اخوت و تفسير اخوتِ ديني قرآن، اين‏بود كه مشكلات مستضعفان و مستكبران را كه در همه جاي دنيا وجود دارد، به ‏اين شكل حل كند. اشراف، شخصيتها و مَلَاء با توده مردم آن چنان رابطه‏برادري برقرار كنند كه احساس يگانگي و هم وزني و همسنگي نمايند.مي‏بينيم، مثلاً حضرت حمزه كه شخصيت بسيار عظيمي دارد (هم از نظرطايفه، هم از نظر نظامي و هم از نظر اسلامي) مأمور مي‏شود با زيدبن حارثه ‏كه يك غلامِ آزاد شده است، قرارداد برادري ببندد.«زيد»، كسي است كه وقتي اسيرش كردند و به مكه آوردند، برده بود. رفتند او را براي خديجه خريدند. حضرت خديجه، زيد را به پيغمبر(ص) بخشيد. پدر زيد، از محل خودشان آمد كه زيد را ببرد. پيغمبر(ص) گفت: من آزادش‏مي‏گذارم، اگر مايل است شما را انتخاب كند و اگر مايل است با من بماند. زيد، پيغمبر(ص) را انتخاب كرد و گفت: من حاضر نيستم به فاميل خود برگردم واين زندگي را ترجيح مي‏دهم. بعد هم پيغمبر(ص) او را آزاد كرد و اسمش را «زيد بن محمد» گذاشت كه فرزند خوانده پيغمبر(ص) شد. حضرت حمزه، بااين برده آزاد شده، در آن زمان كه بحث بود، برده‏ها اصلاً حق انسانيت دارند يانه، قرارداد برادري بست.«سلمان»، با «ابودرداء» قرارداد برادري مي‏بندد كه ابودرداء از شخصيتهاي بزرگ‏ بوده است؛ البته سلمان از لحاظ معنوي خيلي عظيم بود اما از لحاظ اقتصادي، او هم يك غلام آزاد شده بود.ابتداي حركت اسلام است. مشكلات اقتصادي وجود دارد. دائماً جنگ‏است، مهاجرت است، شغلها خوابيده، كارها خوابيده و زندگيها بايد اداره شود؛ مسأله اخوت مطرح مي‏شود و از طرف پيغمبر(ص) هم هدايت مي‏گردد. خود پيغمبر(ص) با علي‏بن ابي‏طالب(ع) برادر مي‏شود كه آن جنبه سياسي‏دارد؛ براي اينكه مقام علي‏بن ابي‏طالب(ع) را مشخص كند و شخصيتهاي ديگرنيز، روي حسابهاي خاصي برادر مي‏شوند.در «مفاتيح الجنان» ببينيد، يكي از اعمال روز غدير، يكي از چيزهايي كه‏ثواب دارد، اين است كه در آن روز، مسلمانان با هم قرارداد برادري ببندند، و درآن قرارداد، يك صيغه مخصوصي هم وجود دارد.يكي از عبارتهاي صيغه برادري هم اين است كه «اگر من روزي اهل بهشت‏شدم و خواستم به بهشت بروم، بدون شما نخواهم رفت. با هم مي‏رويم كه‏بايد تاپايان زندگي، با هم باشيم».اگر ما با محور «اخوت اسلامي»، مسلمان بوديم و اگر واقعاً مسلمان ‏باشيم، بايد اين مشكلات را در جامعه‏مان نداشته باشيم. اين، در حد دستورات اوليه اسلامي است. حالا اگر از آن خُمس و زكات وكفّارات و ديات و ماليات و حدود و حقوق و بقيه چيزهايي كه داده مي‏شود، يا از آدم مي‏گيرند؛ از آن مرحله هم عبور كرديم، ما بايد جامعه‏مان اين جوري‏باشد! اگر جامعه غيراز اين بود، چه بايد كرد؟(7)ـــــــــــــ1. خطبه‏هاي نماز جمعه؛ 9 ارديبهشت 1362.2. سوره آل عمران آيه 103.3. سوره حجرات آيه 10.4. سوره انفال آيه 72.5. سوره انفال آيه 72.6. سوره احزاب آيه 6.7. خطبه‏هاي جمعه؛ 19 فروردين 1362منبع – کتاب گفتارهاي اخلاقي آيت‌الله هاشمي رفسنجانياز انتشارات روزنامه جمهوري اسلامي*... پيشوايان اسلام مواظب بودند در زندگي خود، ظرايف را مراعات كنند كه مرتب، شخصيت طبقه خُرد شده را بالا بياورند و شخصيتهاي كاذب را بكوبند*هدف اسلام از تشكيل جامعه اسلامي «اخوت و برادري اسلامي» است. اسلام براي جامعه اسلامي توحيدي، مي‏خواهد آن چنان به اين مردم، صفا و صميميت بدهد كه ثروت و پول و امكانات، مايه‏جدايي و بغض، و نفرت و تبعيضها مايه بي‌محبتي‏ها و بي‏صفايي‏ها نشود*هدف اساسي پيامبر از طرح مسأله اخوت و تفسير اخوتِ ديني قرآن، اين‏بود كه مشكلات مستضعفان و مستكبران را كه در همه جاي دنيا وجود دارد، به ‏اين شكل حل كند