در گراميداشت صاحب عروةبيست و هشتم رجب سالروز در گذشت آيتالله سيد محمدکاظم طباطبائي يزدي (1248ق-133
در گراميداشت صاحب عروةبيست و هشتم رجب سالروز در گذشت آيتالله سيد محمدکاظم طباطبائي يزدي (1248ق-1337ق) از فقهاي شيعه و نويسنده کتاب العروةالوثقي است که پس از درگذشت آيتالله سيد محمدحسن شيرازي، به مرجعيت رسيد.زندگي و تحصيلاتسيدمحمدکاظم يزدي در سال 1247ق يا 1248ق، در يکي از روستاهاي يزد به دنيا آمد. پدرش سيدعبدالعظيم کشاورز بود و وي نيز تا مدتي کشاورزي ميکرد اما بعدها به تحصيل علم روي آورد. او آموختن مقدمات دروس حوزوي را از سال 1256ق در مدرسه محسنيه يا دومنار يزد آغاز کرد. چهار سال بعد براي ادامه تحصيل، به مشهد رفت و دروس «سطحِ» حوزه و نيز هيئت و نجوم و رياضي را فراگرفت. در سال 1265ق هم به اصفهان مهاجرت کرد و در مدرسه صدر اقامت گزيد و در درس شيخ محمدباقر نجفي حاضر شد تا از او اجازه اجتهاد گرفت. در سال 1281ق، با اجازه و معرفي محمدباقر آقا نجفي اصفهاني به نجف رفت. و در مدرسه صدر نجف ساکن شد. ورود سيد به نجف با وفات شيخ مرتضي انصاري و انتقال مرجعيت به ميرزاي شيرازي مصادف بود. او پس از مدتي، امام جماعت صحن علوي شد. سيد کاظم پس از رفتن ميرزاى شيرازى به سامرا، در نجف ماند و به تدريس علوم حوزوي پرداخت تا اينکه به مرجعيت رسيد.آيات محمدباقر آقا نجفي اصفهاني، سيد محمدباقر خوانساري، نويسنده روضاتُ الجنات، سيد محمدهاشم خوانساري، ملامحمد جعفرآبادهاي، مولي حسن بن محمد اردکاني، استاد علوم ادبي او، سيد محمدحسن شيرازي، شيخ مهدي جعفري، شيخ راضي نجفي، فرزند شيخ محمد جعفري و شيخ مهدي آلکاشفالغطاء از اساتيد سيد بودند و در کرسي تدريس نيز شاگردان بنامي تربيت کرد که آيات محمدحسين کاشفالغطاء، شیخ محمدتقي بافقي، آقا ضياء عراقي، سيد عبدالحسين شرفالدين، سيد حسين طباطبايي قمي، سيد محمد حسيني همداني، محمدحسن نويسي قمي، سيد حسن مدرس، حسنعلي نخودکي اصفهاني، سيد محمدتقي خوانساري، علياکبر نهاوندي، سيد جمالالدين گلپايگاني، مصطفي مجتهد تبريزي، سيد محسن امين، سيدمحمد حجت کوهکمري و آقابزرگ تهراني ازجمله آنها ميباشند.تعداد شاگردان سيد محمدکاظم يزدي، چنانکه در مقالات کنگره بزرگداشت وي آمده، 350 تن ذکر شده اما بنابر پژوهشي ديگر، شاگردان وي تا 750 نفر ذکر شده است.جايگاه علميبه گزارش اَعيانالشيعه، در حلقه درسي سيد يزدي، حدود دويست نفر مينشستند و سيد محسن امين او را فقيهي لغتدان و اديب معرفي کرده و گفته کتاب عروةالوثقاي او چنان اهميت داشت که هرکسي ميخواست در منصب مرجعيت قرار گيرد، بر آن تعليقه مينوشت. آيتالله محمد غروي در کتاب معَ علماءِ النَّجفِ الاشرف، سيد کاظم يزدي را درياي علم و تحقيق و متبحر در معقول و منقول معرفي کرده و نوشته است وي بر همه فروعات فقهي و متون احاديث، حضورذهن داشت. آيتالله سيد موسي شبيري زنجاني با واسطه از آقا ضياء عراقي نقل ميکند که سيد محمدکاظم يزدي از آخوند خراساني، اعلم بوده و علت آن تلاش و دقتنظر بيشتر سيدِ يزدي در فقه بوده است.آيتالله سيد محمدکاظم طباطبايي يزدي در سال 1312ق بعد از وفات ميرزاي شيرازي، به مرجعيت رسيد. در آن روزها آخوند خراساني و شيخ محمد طه نجف نيز از مراجع زنده شيعيان بودند که پس از درگذشت آندو، سيد محمدکاظم يزدي تنها مرجع زمان خود شد. بعد از درگذشت او مرجعيت به آيات ميرزامحمدتقي شيرازي و سيد اسماعيل صدر رسيد.مواضع سياسيآيتالله سيد محمدکاظم يزدي، نسبت ديگر مراجع همعصرش، همچون آخوند خراساني کنش سياسي کمتري داشت و فعاليت سياسي او غالباً در قالب صدور تلگراف و نوشتن بيانيه بود اما به جهت جايگاهش به عنوان مرجعي برجسته، همين مقدار فعاليت بسيار حائز اهميت بود. برخي از فعاليتهاي سياسي سيد محمدکاظم يزدي به شرح زير است.حمايت از شرکت اسلاميهدر سال 1316ق برخي از متدينان براي مبارزه با نفوذ اقتصادي بيگانگان، شرکت اسلاميه را در اصفهان تأسيس کردند. سيدمحمدکاظم طباطبايي يزدي همراه با ديگر علما چون آخوند خراساني، ميرزا حسين نوري، شريعت اصفهاني و سيد اسماعيل صدر با نوشتن تقريظ بر کتاب لباسالتقوي که در حمايت از اين شرکت و ترغيب مردم به خريد محصولات داخلي نوشته شده بود، آن را تأييد کردند.فتوا عليه استعمار ايتاليا، روس و انگليسدر پي اشغال کشور ليبي توسط قواي ايتاليايي و نيز هجوم قواي روس و انگليس به ايران، سيد کاظم يزدي در سال 1329ق فتوايي صادر کرد و در آن آمادگي همه مسلمانان «از عرب و ايراني» را براي «عقب راندن کفار از ممالک اسلامي» واجب شمرد.اعلان جهاد عليه انگليسدر جنگ جهاني اول و با اشغال عراق به دست نيروهاي انگليسي، آيتالله سيدمحمدکاظم يزدي، همراه عالماني چون محمدتقي شيرازي و شيخالشريعه اصفهاني برضد انگليس اِعلان جهاد داد. در اين جهاد بر ضد انگليسيها، فرزندش سيد محمد به شهادت رسيد.مشروطهسيد يزدي در نهضت مشروطه، با شيخ فضلالله نوري همسو بود و حمايت از مجلس را مشروط به انطباق کامل مصوبات آن با موازين شرعي ميشمرد. وقتي شيخ فضلالله در حرم عبدالعظيم حسني متحصن شد، بهشدت از او حمايت کرد. پس از بهتوپبستن مجلس شوراي ملي و زماني که آخوند خراساني براي برگشت مشروطه بسيار ميکوشيد، سيد يزدي براي جلوگيري از برگشتن مشروطه، فتواي حرمت مشروطه را صادر کرد.خدمات اجتماعيسيدمحمدکاظم يزدي در کسوت مرجعيت، به عمران شهرها و روستاها توجه داشته و مساجد، حمامها و کاروانسراهايي بنا کرده است. او همچنين به ساخت بناهاي علمي اهتمام داشت. مشهورترين مدرسه علميه نجف، که اکنون به نام مدرسه سيد شناخته ميشود، به همت او ساخته شده است. وي همچنين در محله العماره نجف مکاني براي اسکان زائران تأسيس کرد به نام «خانُالزائرين» که در سال 1384ق به مدرسه تبديل شد.درگذشتآيتالله سيد محمدکاظم يزدي، در 28 رجب 1337ق (1298ش) بر اثر ذاتُالرّيه، درگذشت و در مسجد عمران بن شاهين در حرم امام علي(ع) دفن شد.
