موسسه فرهنگی و مطبوعاتی روزنامه جمهوری اسلامی

شماره 13283
فرهنگ کظم غيظ در سيره امام موسي کاظم عليه‌السلامبه مناسبت سالروز شهادتبراساس برخي روايات، 25 ماه رجب

فرهنگ کظم غيظ در سيره امام موسي کاظم عليه‌السلامبه مناسبت سالروز شهادتبراساس برخي روايات، 25 ماه رجب سالروز شهادت امام موسي کاظم عليه‌السلام است. در بيشتر منابع و کتاب‌هاي ديني از زندان موسي کاظم(ع) تنها سخن گفته شده در حالي که ايشان عليرغم محدوديت‌هاي فراوان، شاگرداني بسيار در حوزه‌هاي علمي تربيت کردند و خود نيز داراي سخنان و گفتارهايي بسيار ارزشمند در حوزه‌هاي مختلف زندگي هستند.در برخي از آثاري که درباره اين امام همام نوشته شده تنها به ارائه اطلاعات شناسنامه‌اي و روايت داستان‌هاي معروف درباره امام موسي کاظم(ع) اکتفا شده و درباره ابعاد ديگر زندگي ايشان مانند شرايط فرهنگي و اجتماعي شهر بغداد در آن دوره، مناسبات حکومت با مردم، وجود فرقه‌هاي مختلف در آن دوره و... بررسي نداشته‌اند. امام موسي کاظم(ع) همزمان با خلافت هارون‌الرشيد عباسي مي‌زيست. هارون قدرتمندترين خليفه عباسي بود و در زمان او بغداد به عنوان مرکز خلافت، شهري با ثروت بسيار به شمار مي‌آمد. ازسويي ديکتاتوري هارون‌الرشيد بر جامعه و ازسوي ديگر فسادهاي مختلف رواج يافته بود و لذا امام موسي کاظم(ع) در دو جبهه بايد مبارزه مي‌کردند و ایشان در اين راه با تأکيد بر لزوم توجه به خدا و رابطه بيشتر انسان با خدا به جنگ با استبداد و فساد نیز برخاستند. امام موسي کاظم(ع) در زمانه‌اي مي‌زيست که برق طلاهاي هارون‌الرشيد چشم همگان را نوازش مي‌داد و آن‌ها را جذب نظام خلافت عباسي مي‌کرد و به همين دليل افراد ترجيح مي‌دادند در سايه اين نظام به‌راحتي زندگي کنند. در چنين زمانه‌اي، هارون، امام(ع) را آسوده نمي‌گذارد و مي‌خواهد که مانند برخی علما و دانشمندان، خلافت عباسي را بپذيرد و چون امام سر باز مي‌زند هارون آن حضرت را سال‌ها زنداني مي‌کند. از «کظم غيظ» امام موسي کاظم(ع) به عنوان يکي از ويژگي‌هاي برجسته امام ياد مي‌شود. کظم غيظ مفهومي فراتر از فرو خوردن خشم است. فرو خوردن خشم بدين معني است که به طور مثال فردي به حق ديگري تعدي کند و ديگري خشم خود را بروز ندهد، اما کظم غيظ در مفهوم متعالي‌تر بدين معني است که فرد به دليل خشم از حالت رواني خود خارج نشود و با کينه‌ورزي با طرف مخالفش برخورد نکند. امام موسي کاظم(ع) سال‌ها در يک سلول تاريک و مخوف زندگي ‌کردند اما در تمامي اين سالها خشم از حکومت عباسي موجب نشد که آن حضرت افسرده شود و با کينه‌ورزي و تهمت و اهانت با حکومت عباسي برخورد کند بلکه در طي اين سال‌ها ايشان در کمال آرامش ، حرکت در راه خدا ادامه دادند.امروزه اين سؤال مطرح است که چرا فرهنگ کظم غيظ در سيره امام موسي کاظم عليه‌السلام به جامعه ما منتقل نشده و به همین علت با برخي مشکلات اخلاقي در جامعه مواجه هستيم؟ در واقع زماني که مجراهاي قانوني و رسمي کافي براي برخورد با تعدي و ظلم وجود نداشته باشد و مردم هم فکر کنند كه اين مراکز نتوانسته‌اند به گونه‌اي شايسته حقوق آن‌ها را احقاق کنند، آن وقت است که مشکلاتي مانند بي‌اخلاقي‌ها و يا برخي خشونت‌‌ها در جامعه به وجود مي‌آيد.