به بهانه سالروز بزرگداشت ابن سينا و روز پزشک
روز اول شهريور مصادف با زادروز بوعلي سينا، به پاس تأليفات و خدمات وي به علوم پزشکي و فعاليت وي دراين رشته و تجليل از پزشکان، روز پزشک نامگذاري شدهاست. ابوعلي حسين بن عبدالله سينا نابغه ايراني در هفت سالگي قرآن و بسياري از مباحث ادبي را آموخت و باعث شگفتي همگان شد. پس از آن منطق، فلسفه و طب را فرا گرفت و در اين رشتهها به قلههاي رفيع و بلند علمي نايل گشت. سپس به الهيات رو آورد و در اين رشته نيز چون ديگر رشتهها، تبحر يافت. درباره گستره علمي و فعاليت او همين بس که تا پانصد کتاب، رساله و مقاله به او نسبت ميدهند. ابن سينا هوش و حافظهاي خارق العاده داشت، سرعت يادگيريش شگفت بود به گونهاي که توانست بسياري از علوم را بياستاد بياموزد و گاهي نيز بر استادان خويش اشکال ميگرفت و به آنان علم ميآموخت. در معالجه و درمان بيماران بسيار حاذق و داراي سرعت عملي شگفت بود به طوري که در همان ايام جواني شهرتي عالم گير يافت و بسيار از دانشمندان در مسائل مشکل به او رجوع ميکردند و او با درايت و تسلط کامل به آنان پاسخ ميگفت.
شيخ الرئيس ابوعلي سينا با همه موفقيتها و موقعيتهايي که در زندگي نصيبش شده بود، راز حل مشکلاتش را در عبادت و عبادتگاهها ميجست. در خاطراتي که به او منتسب است آمده: «شب و روز جز به تحصيل علم به چيز ديگري نميانديشيدم و به غير از فهميدن به چيز ديگري توجه نداشتم، و به همين طريق پيش ميرفتم، تا اينکه حقيقت هر مسئلهاي براي من مسلم ميشد و هرگاه در مسئلهاي حيران بودم و يا نميتوانستم قضيه را بفهمم، به مسجد پناه ميبردم، نماز ميگزاردم و خالق هستي را ستايش ميکردم، در اين حال معماي من حل و مشکل برطرف ميشد.
از ابن سينا 456 کتاب و رساله در رشتههاي طب، فلسفه، حکمت، منطق، فقه، بيان، علوم طبيعي و ماوراءالطبيعه، نجوم و هيأت و رياضيات، گياه شناسي، لغت، عروض، شعر و موسيقي به جاي مانده است که از آن جمله الاشارات و التنبيهات في المنطق و الحکمه از مهمترين نوشتههاي او در فلسفه و حکمت، شفا که در حکمت است و به زبانهاي بسيار ترجمه شده، القانون في الطب، در پزشکي که به بيشتر زبانهاي دنيا ترجمه شده و حاشيههاي بسيار بر آن نوشته شده و معروفترين کتاب او در رشته پزشکي است. ابن سينا در قسمتي از وصيت نامه خود به ابوسعيد ابوالخير آورده است: "بايد دانست که افضل حرکات نماز است و بهترين سکنات روزه و نافعترين خيرات و مبرات صدقه و پاکيزهترين خوبيها تحمل سختيها و باطلترين سعيها لجاج است و بهترين اعمال آن است که از نيت خالص صادر گردد و بهترين نيت آن است که از علم حاصل شود. جود و بخشش به قدري که مقدور باشد، مطلوب است و براي مساعدت مردم ارتکاب اموري که خلاف طبع باشد رواست. در اوضاع شرعي و احترام به سنتهاي الهي و مواظبت بر عبادات بدني، به هيچ وجه تقصير جايز نيست. حکمت و دانش اساس و مايه برتري انسان است بر غير و در تحصيل دانش معرفت الهي بر همه چيز مقدم است زيرا شرافت هر علمي بسته به موضوع آن است."
هم چنين شيخ الرئيس عشق و علاقه خود را به مولا علي عليهالسلام چنين بيان ميکند:
تا باده عشق در قدح ريختهاند
واندر پي عشقْ عاشق انگيختهاند
با جان و روان بوعلي، مهر علي
چون شير و شکر به هم برآميختهاند
بر صفحه چهرهها خط لم يزلي
معکوس نوشتهاند نام دو علي
يک لام و دو عين، با دوياي معکوس
از حاجب و عين و اَنف با خط جلي
ابوعلي سينا، نه تنها يکي از بزرگترين فيلسوفان جهان، بلکه يکي از برجستهترين چهرههاي تاريخ پزشکي در همه دورانهاست. مهمترين اثر وي در پزشکي، کتاب قانون (القانون في الطب) است که آن را پيش از سال 406 هجري قمري، يعني در حدود 30 سالگي تأليف کرده است. اين کتاب طي چندين سده، چه در سرزمينهاي اسلامي و چه در اروپاي سدههاي ميانه، همه کتابهاي ديگر را در سايه خود نهاد. اعتبار و شهرت کتاب قانون در محافل پزشکي جهان اسلام تا بدان جا رسيده بود که نظامي عروضي درباره آن چنين ميگويد: «اگر بقراط و جالينوس زنده شوند، روا بُوَد که پيش اين کتاب سجده کنند». البته ابن سينا به جز قانون، کتابهاي ديگري هم در علم پزشکي نوشته است، کتابهايي مانند الارجوزةٌ في الطب که در قالب شعر نوشته شده و خلاصه مطالب کتاب قانون است، مقالة في احکام الادويه القلبيه، رسالة في الفَصد، رساله في القولنج و....
اين روز بزرگ را به جامعه پزشکي کشور که زحمات قابل تقديري متقبل شدهاند، تبريک و تهنيت عرض ميکنيم.
