از راکت بغداد تا موشک تل‌آويو
خاطرات محسن هاشمی رفسنجانی از صنعت موشکی ایران 1366-1370
3
هشتم فروردين 1366، نزديک نيمه‌شب به خانه در جماران رسيده بودم. مادر در سفر بود و نخواستم پدر را بيدار کنم. او بعد از نماز صبح سراغم را گرفت. ديدار پس از دو سال دوري، برايم لحظه‌اي خاص بود. يادآور روزي شد که دي‌ماه سال 1358، هشت ماه پيش از آغاز جنگ، براي ادامه تحصيل از ايران رفته بودم. در اين سال‌ها، در بلژيک ليسانس مهندسي صنعتي مکانيک گرفتم و در کانادا فوق‌ليسانس مهندسي مکانيک، در تخصص طراحي جامدات با گرايش پلاستيک‌ها و کامپوزيت‌ها. حالا با مدرک در دست برگشته بودم. پدر پيشنهاد کرده بود، ادامه مقطع دکتري را نيمه‌تمام بگذارم و به کشور برگردم تا در پروژه‌هاي ضروري صنايع نظامي از جمله موشکي کمک کنم. با پدر نشستيم و درباره آينده گفت‌وگوي مفصلي‌کرديم. او معتقد بود که اهميت توليد موشک در داخل، ماندن را ضروري‌تر مي‌کند. مهدي هم به جمع گفت‌وگويمان پيوست و از سفر اخيرش به جبهه و ضرورت تأمين سلاح پيشرفته مي‌گفت. تصميم آخر گرفته شد که بمانم و دکترايم را در ايران تکميل کنم. آن لحظه احساس کردم انتخابم ديگر شخصي نيست. انتخابم پيوندي بود با آنچه مردم و کشور نياز داشتند.
فرداي آن روز، صبح زود راهي فرودگاه شدم تا به رفسنجان بروم تا ضمن ديدن اقوام، همسر و فرزندم را به تهران بياورم، اما به خاطر ناهماهنگي پرواز بازگشتم. سر ميز صبحانه دوباره با پدر درباره دانشگاه‌ها و تحقيق و پژوهش صحبت کرديم. بهار هوا هنوز سرد بود اما تکاپوي سال نو، دل‌ها را گرم مي‌کرد. دهم فروردين، به رفـسنجان رفتم و اعظم و عماد را به خانه آوردم. همسرم باردار فرزند دومم بود. وقتي بازگشتم، نخستين دغدغه‌ام سامان دادن محل اسکان بود. براي شروع، دنبال اجاره آپارتماني در منطقه به نظر امن جماران شدم.
آغاز راهي که سال‌ها انتظارش را کشيده بودم
جمعه يازدهم ارديبهشت، پدر در جماران جلسه‌اي طولاني با محسن رفيق‌دوست، وزير سپاه و مسئولان صنايع خودکفايي سپاه داشت. آن روز من براي آگاهي و انتخاب محل خدمت حضور يافتم و احساس کردم فرصت نقش‌آفريني سازنده نزديک است. تصميم بر آن شد که به سازمان صنايع خودکفايي سپاه بروم. دلم براي کار مي‌تپيد. دانشي که در آن هفت سال غربت با تلاش و تجربه به‌دست آورده بودم، حالا بايد به کار مي‌آمد. زمان آن رسيده بود که آن آموخته‌ها را در ميدان عمل و در خدمت به کشورم به کار بگيرم. فرصتي پيش رو بود تا علم و تجربه‌ام را با نيازهاي حياتي ايران پيوند بزنم و سهم کوچکي در حماسه دفاع مقدس و پيشرفت بازدارندگي و امنيت ميهن عزيزم داشته باشم.
در همان روزها، مسأله سکونتم در محله جماران نيز قطعي شد. آپارتماني در خيابان حسني‌کيا از خانواده آقاي پوستي اجاره کردم به مبلغ ماهيانه هفت هزار تومان. دسترسي نزديک به پدر و مادر و قرارگرفتن در محدوده‌اي امن، آرامش خوبي براي خانواده‌ام به ارمغان آورد. تمام وقت مشغول کار و فعاليت در گروه صنايع موشکي وزارت سپاه بودم و فضاي کاري‌ام سرشار از جنب‌وجوش و تحرک بود. هر روز مسئله‌اي تازه و چالشي جديد پيش مي‌آمد که بايد برايش راه‌حلي پيدا مي‌شد. ذهنم همواره درگير بود. گاهي تا دير وقت در محل کار مي‌ماندم و حتي وقتي به خانه مي‌رسيدم، ذهنم هنوز ميان حل مشکلات و بعضاً نقشه‌ها و محاسبات آن روز پرسه مي‌زد.
ماه‌هاي آخر بارداري اعظم بود و به حضور و مراقبت من بيش از هميشه احتياج داشت، اما فرصت کم بود. نياز فوري جنگ به فراهم‌کردن سلاح‌هاي بازدارنده، حياتي بود و بايد در کارگاه‌ها و جلسات، پيوسته حضور مي‌يافتم. دائماً ميان مسئوليت خانه و کار در رفت‌وآمد بودم. نيرويي فوق‌العاده و جديتي سرشار براي پيشبرد کار و موفقيت در توليد موشک، مرا به حرکت وا مي‌داشت. با انرژي و تمرکز کامل مي‌کوشيدم هم وظيفه خانواده را به‌جا آورم و هم به تکاپوي ملي‌ام ادامه دهم.
راکت، موشک و پدافند موشکي از انواع مختلف زميني، هوايي، هوا به هوا، هوا به زمين، زمين به دريا، ضدتانک و نفربر براي هر کشور، ستون اساسي دفاع ملي است. از روزهايي که وارد کار شدم، اين نکته برايم روشن بود که اگر قرار است از ميهن با موفقيت دفاع شود، بايد در ساخت انواع موشک و فن‌آوري‌هاي مرتبط خودکفا شويم. گروه موشکي در ساختار صنايع سپاه شکل گرفته بود که هدف آن بهره‌گيري از ظرفيت‌هاي علمي و صنعتي کشور براي خلق توانمندي‌هاي پدافندي و هجومي، بدون هزينه‌هاي سرمايه‌گذاري زياد بود. موشک هدايت‌شونده، از پيچيده‌ترين و پيشرفته‌ترين سلاح‌هاست. هر موشک، محصولي است از تلفيق علوم گوناگون. مکانيک، الکترونيک، الکتريک، متالورژي، پليمر، کنترل و هدايت، بدنه، نازل، سوخت، عايق، سرجنگي و پرتاب‌کننده، همگي در آن نقش بنيادين دارند. بنابراين از آغاز کار همکاران دريافته بودند که براي ساخت موشک بايد در بسياري از رشته‌هاي علمي سرمايه‌گذاري شود. صنايع خودکفايي سپاه، ميدان وسيعي براي اين پژوهش‌ها گشود و گروه‌هايي به پژوهش و توسعه پرداختند.
ادامه دارد
