استان فارس پناهگاه بيماران تهي دست در اقصي نقاط کشور
اخيرا خبرنگار روزنامه دفتر بوشهر جهت معالجه به شيراز مرکز درماني کشور سفر کرد.همين امر باعث شد گزارشي ازمراکز درماني و بهداشتي اين استان تهيه نمايد.که ازنظرتان مي‌گذرد.
استان فارس و به‌ويژه شهر شيراز، از ديرباز يکي از مهم‌ترين قطب‌هاي بهداشت و درمان ايران به شمار مي‌رود. وجود دانشگاه علوم پزشکي باسابقه، بيمارستان‌هاي تخصصي و فوق‌تخصصي، پزشکان مجرب و ظرفيت‌هاي پيشرفته در حوزه‌هايي مانند پيوند اعضا، قلب، سرطان، چشم‌پزشکي، ارتوپدي و جراحي‌هاي پيچيده، موجب شده است مراکز درماني شيراز فقط به مردم فارس خدمات ارائه نکنند. بخشي از بيماران استان‌هاي جنوبي و کم‌برخوردار کشور، از جمله بوشهر، سيستان و بلوچستان، خوزستان، هرمزگان، کهگيلويه و بويراحمد و ديگر مناطق، براي دريافت خدمات تخصصي و فوق‌تخصصي به شيراز مراجعه مي‌کنند. همچنين ظرفيت علمي و درماني اين شهر، زمينه مراجعه شماري از بيماران کشورهاي منطقه و توسعه گردشگري سلامت را فراهم کرده است. ازاين‌رو، کيفيت خدمات، رعايت تعرفه‌ها، شفافيت مالي و عملکرد نظارتي در مراکز درماني فارس، موضوعي صرفاً استاني نيست و مي‌تواند بر بيماران بسياري از نقاط کشور و حتي مراجعان خارجي اثر بگذارد.
اين اهميت در شرايط جنگي و فشارهاي سنگين اقتصادي و معيشتي، دوچندان مي‌شود. البته جامعه پزشکي، بيمارستان‌ها و کارکنان درماني نيز با مشکلاتي مانند افزايش هزينه وگراني قيمت تجهيزات روبرو هستند. براساس ارقام مطرح‌شده براي سال 1405، تعرفه ويزيت در بخش خصوصي براي پزشک عمومي 357 هزار و 700 تومان، پزشک متخصص 498 هزار و 700 تومان و پزشک فوق‌تخصص 595 هزار و 200 تومان اعلام شده است. اما در مراکز درماني وهمچنين در بيمارستان‌ها موضوع پيچيده‌تر از هزينه يک ويزيت است. بيمار بستري ممکن است با مجموعه‌اي از هزينه‌هاي دارو، تجهيزات مصرفي، اتاق، خدمات پزشک، آزمايش، تصويربرداري و اقدامات درماني صورتحساب تفصيلي يا اعلام مبلغ سنگين در زمان ترخيص، امکان بررسي را از بيمار و خانواده او مي‌گيرد. بنابراين مسئله فقط رعايت عدد تعرفه نيست، شفافيت صورتحساب و پاسخ‌گويي مرکز درماني نيز بخشي از حقوق بيمار محسوب مي‌شود.
درگزارش‌هاي رسمي، از رسيدگي به 915 شکايت تعرفه‌اي و بازگرداندن حدود 3 ميليارد و 300 ميليون تومان به بيماران خبر داده شد. در گزارشي ديگر، يک‌هزار و 385 پرونده تعرفه خدمات سلامت بررسي و بيش از 4 ميليارد تومان اضافه‌دريافت مسترد شد. در گزارش جديدتري مربوط به آذر 1404 نيز بيش از 11 هزار بازديد نظارتي، تعطيلي 77 مرکز متخلف يا غيرمجاز در شيراز و شهرستان‌هاي فارس و بازگرداندن 8 ميليارد و 813 ميليون تومان اضافه‌دريافت به بيماران اعلام شد. اين ارقام به دوره‌هاي زماني و محدوده‌هاي متفاوت مربوط‌ند و نبايد با يکديگر جمع شوند، اما در مجموع ضرورت تداوم و تقويت نظارت را نشان مي‌دهند.
براساس اعلام رئيس دانشگاه علوم پزشکي شيراز، 71 بيمارستان فعال تحت پوشش اين دانشگاه در استان فارس فعاليت دارند که 48 بيمارستان دولتي و 23 بيمارستان خصوصي يا خيريه‌اند. همچنين بيش از 30 شبکه بهداشت و درمان و حدود هفت هزار تخت بيمارستاني فعال در اين مجموعه وجود دارد. موضوع ديگري که نيازمند نظارت جدي است، نحوه استفاده از بيمه‌هاي تکميلي است. بيمه تکميلي براي کاهش فشار مالي درمان بر خانواده‌ها ايجاد شده، اما اگر کنترل کافي وجود نداشته باشد، ممکن است برخي مراکز با اين تصور که هزينه را شرکت بيمه يا سازمان طرف قرارداد مي‌پردازد، مبالغ بالاتري ثبت کنند يا اقلامي را بدون توضيح کافي در صورتحساب قرار دهند. اين نگراني نبايد بدون اسناد مشخص به همه مراکز تعميم داده شود، ولي سازمان‌هاي بيمه‌گر موظفند هر رديف هزينه را بررسي کنند و فقط نقش پرداخت‌کننده نداشته باشند.
افزايش غيرمنطقي هزينه‌ها فقط بيمه‌شدگان را متضرر نمي‌کند. بالا رفتن سطح عمومي قيمت خدمات، بيماراني را که بيمه تکميلي ندارند نيز ناچار به پرداخت مبالغ بيشتر مي‌کند. در اين ميان، خانواده‌هاي کم‌درآمد ممکن است درمان را به تأخير بيندازند، از ادامه آن منصرف شوند يا به دليل نگراني مالي ديرتر به پزشک مراجعه کنند، تأخيري که مي‌تواند بيماري را شديدتر و درمان را دشوارتر و پرهزينه‌تر کند. بيمه تکميلي زماني به هدف خود مي‌رسد که موجب کاهش سهم پرداختي بيمار و بهبود دسترسي به درمان شود نه اينکه به عاملي براي تورم هزينه‌ها تبديل گردد.
اين گزارش قصد ندارد تخلف احتمالي برخي مراکز را به همه پزشکان، پرستاران و کارکنان نظام سلامت تعميم دهد. بخش بزرگي از نيروهاي درماني با وجود فشار کاري، کمبود امکانات و مشکلات مالي، مسئولانه به بيماران خدمت مي‌کنند. اتفاقاً برخورد قاطع با مراکز متخلف، از اعتبار همين نيروهاي خدمت‌گزار و مراکز قانون‌مدار حفاظت مي‌کند. دفاع از جامعه پزشکي و بيان مشکلات آن با مطالبه شفافيت، رعايت تعرفه و حفظ حقوق بيمار منافاتي ندارد.
در شرايط کنوني انتظار مردم اين است که دانشگاه علوم پزشکي، سازمان‌هاي بيمه‌گر، تعزيرات و ديگر دستگاه‌هاي مسئول، هماهنگ‌تر بر مراکز درماني نظارت کنند0 سامانه 190 و مسير اعلام‌شده با شماره 1819 مي‌توانند براي گزارش اضافه‌دريافت، ندادن فاکتور، هزينه‌هاي نامتعارف يا فعاليت مراکز غيرمجاز مورد استفاده قرار گيرند.
شيراز به‌عنوان قطب درماني جنوب کشور، مسئوليتي فراتر از يک شهر و استان دارد. حفظ اين جايگاه فقط با توسعه ساختمان‌ها و افزايش تخت‌هاي بيمارستاني ممکن نيست، بلکه به اعتماد مردم، عدالت در دسترسي، شفافيت هزينه‌ها و پاسخ‌گويي مسئولان وابسته است. در روزگاري که خانواده‌ها زير فشار جنگ و دشواري‌هاي اقتصادي قرار دارند، مراکز درماني بايد پناه بيماران باشند، نه منشأ نگراني تازه آنان. رعايت تعرفه‌هاي مصوب، کنترل عملکرد بيمه‌هاي تکميلي، ارائه صورتحساب روشن، انتشار آمار جامع و برخورد منصفانه اما قاطع با تخلفات، مي‌تواند هم حقوق بيماران را حفظ کند و هم اعتبار نظام درمان فارس را ارتقا دهد.
بوشهر -خبرنگار روزنامه جمهوري اسلامي
