پيامد جنگ آمريکا عليه ايران
تشديد اعتراضهاي جهاني به افزايش بيرويه قيمت سوخت
افزايش شديد قيمت سوخت در پي اختلال در عرضه انرژي ناشي از جنگ آمريکا با ايران، موجي از اعتراضات و اعتصابها را در کشورهاي مختلف از جمله اتحاديه اروپا،سوريه، گواتمالا و فيليپين به دنبال داشته است.
قيمت نفت هفته گذشته و پس از حملات بيشتر آمريکا به نفتکشهاي ايراني در خليج فارس و ازسرگيري درگيريها در يمن که تهديدي براي کشتيراني در تنگه بابالمندب محسوب ميشود، بار ديگر از 100 دلار در هر بشکه عبور کرد.در آمريکا نيز افزايش قيمت سوخت،هزينه انرژي خانوارها را بالا برده و تحليلگران از احتمال افزايش 30 درصدي قيمت نفت گرمايشي در زمستان خبر دادهاند.
در همين ارتباط،رئيس کميسيون اروپا بااشاره به پيامدهاي اقتصادي جنگ عليه ايران اعلام کرد اين درگيري تاکنون 90 ميليارد يورو هزينه اضافي بابت واردات سوختهاي فسيلي به اتحاديه اروپا تحميل کرده است.
"اورسولا فوندرلاين" با اشاره به افزايش شديد هزينه انرژي در ماههاي گذشته گفت که اروپا هزينه وابستگي خود به واردات سوختهاي فسيلي را بهطور ملموس احساس کرده است.
وي با اشاره به اختلال در مسيرهاي انتقال انرژي از منطقه خليج فارس و تنگه هرمز افزود که اروپا نميتواند در شرايطي که قيمت انرژي بهطور ساختاري بالا باقي مانده است، قدرت صنعتي خود را حفظ کند.
رئيس کميسيون اروپا با اشاره به اينکه اتحاديه اروپا بايد استفاده از منابع انرژي توليدشده در داخل اين قاره را افزايش دهد، افزود که اين مسير ميتواند انرژيهاي تجديدپذير، هستهاي و زيستگاز را در بر گيرد.
فوندرلاين فروردين گذشته هم اعلام کرده بود که تنها در 44 روز نخست درگيري، افزايش قيمت سوختهاي فسيلي بيش از 22 ميليارد يورو هزينه اضافي براي اتحاديه اروپا ايجاد کرده است.
وي آن زمان گفته بود اروپا اين مبلغ را پرداخت، بدون آنکه حتي يک مولکول انرژي بيشتر دريافت کند.
اين رقم در اوايل فروردين و پس از حدود 60 روز از آغاز درگيري به بيش از 27 ميليارد يورو رسيد. کميسيون اروپا اويل تير ماه اعلام کرد که هزينه اضافي واردات سوختهاي فسيلي از زمان آغاز تحولات منطقه به حدود 53 ميليارد يورو افزايش يافته است. به اين ترتيب، براساس ارقام رسمي کميسيون اروپا، هزينه اضافي انرژي براي اين اتحاديه طي حدود دو ماه اخير نيز نزديک به 37 ميليارد يورو افزايش يافته و اکنون به 90 ميليارد يورو رسيده است.
پيامدهاي اين وضعيت به صورت محسوسي در شاخصهاي اقتصادي اتحاديه اروپا نيز نمايان شده است. تازهترين آمار يورواستات نشان ميدهد اتحاديه اروپا در سهماهه دوم سال 2026 ميلادي براي نخستين بار از سهماهه دوم سال 2023 ميلادي با کسري تجارت کالا مواجه شد و اين کسري به 21.8 ميليارد يورو رسيد.
براساس اين گزارش، يکي از عوامل اصلي اين تغيير افزايش هزينه واردات انرژي بود. کسري تجاري اتحاديه اروپا در بخش انرژي از 71.3 ميليارد يورو در سهماهه نخست امسال به 101.1 ميليارد يورو در سهماهه دوم افزايش يافت که به معناي تشديد حدود30 ميليارديورويي کسري اين بخش تنها طي سه ماه است.
فشار ناشي از افزايش قيمت انرژي همچنين به يکي از مهمترين دغدغههاي بانک مرکزي اروپا تبديل شده است. اين بانک هفته گذشته سه نرخ اصلي بهره را 0.25 واحد درصد افزايش داد و نرخ سپرده را به 2.5 درصد رساند.
بانک مرکزي اروپا صراحتاً اعلام کرد که تحولات خاورميانه همچنان فشارهاي تورمي ايجاد ميکند و پيشبيني کرد نرخ تورم براي مدتي طولاني بالاتر از هدف دو درصدي اين نهاد باقي بماند.
براساس تازهترين برآورد اين بانک، متوسط تورم منطقه يورو در سال جاري ميلادي به سه درصد خواهد رسيد و رشد اقتصادي نيز تنها 0.9 درصد پيشبيني شده است.
کميسيون اروپا نيز پيشتر درباره تبعات ادامه اين وضعيت هشدار داده بود. اين نهاد اروپايي پيش از اين هم اعلام کرده بود در صورت تداوم طولانيتر اختلال در بازار انرژي، رشد اقتصادي اتحاديه اروپا ميتواند در سال 2026 ميلادي (1405) به 0.7 درصد و در سال 2027 ميلادي (1406) نيز به همين ميزان محدود شود. در همين سناريو، تورم سال آينده ميلادي 3.5 درصد برآورد شده بود.
افزايش هزينههاي انرژي پس از جنگ عليه ايران اکنون سبب شده است که مقامهاي اتحاديه اروپا بار ديگر کاهش وابستگي به واردات سوختهاي فسيلي و توسعه ظرفيتهاي داخلي انرژي را به عنوان يکي از محورهاي اصلي برنامه اقتصادي و صنعتي اين اتحاديه مطرح کنند.
همزمان در کشورهاي کمدرآمدتر، فشار افزايش قيمتها بر دولتها و خانوارها شديدتر بوده است. افزايش هزينه سوخت، توان مردم براي رفتوآمد، فعاليت اقتصادي و ارائه خدمات ضروري را کاهش داده و به شکلگيري اعتراضها منجر شده است.
در سوريه افزايش شديد قيمت سوخت در آخر هفته اعتراضهاي گستردهاي را در اين کشور رقم زد. دولت قيمت گازوئيل را موقتاً به 175 پوند سوريه، معادل حدود 1.43 دلار، در هر ليتر رساند که حدود 40 درصد افزايش داشت. قيمت گاز نيز بيش از 25 درصد بالا رفت.
در گواتمالا نيز گروههايي از رانندگان کاميون و معترضان در اعتراض به افزايش قيمت سوخت، هفته گذشته چند بزرگراه را مسدود کردند. کنگره اين کشور درحال بررسي طرحي براي تعيين سقف قيمت سوخت تا پايان سال است که در صورت تصويب، دولت در صورت عبور قيمتها از سقف تعيينشده به واردکنندگان سوخت يارانه پرداخت خواهد کرد.
مردم پرتغال نيز در شهر ساحلي "اسپينيو" در اعتراض به قيمت سوخت و افزايش هزينههاي زندگي تظاهرات کردند. در فرانسه نيز ماهيگيران در شهر فوس-سور-مر يک پايانه بزرگ سوخت را مسدود کردند. اين اعتراض چند ساعت ادامه داشت و به درگيري کوتاه با پليس انجاميد.
کارکنان گروه حملونقل "مانيبلا" فيليپين در اعتراض به افزايش قيمت سوخت اعتصاب کردند و خواستار يارانه و حذف ماليات سوخت شدند. قيمت بنزين نيز 5.68 پزو در هر ليتر افزايش يافت و قيمت گازوئيل و نفت سفيد هم بالا رفت. دولت کاهش ماليات بر فرآوردههاي نفتي را بررسي ميکند.
