بازار لوازم خانگي، گرفتار گراني، انحصار و افزايش هزينههاي توليد
بازار لوازم خانگي ايران در سالهاي اخير به يکي از پيچيدهترين و مشکل دارترين بازارهاي کشور تبديل شده است. بازاري که روزگاري محل رقابت برندهاي داخلي و خارجي بود، امروز با افزايش قيمتهاي پيدرپي، کاهش قدرت خريد خانوارها، افت کيفيت برخي محصولات، رکود معاملات و نارضايتي مصرفکنندگان دست و پنجه نرم ميکند.
ويترين مغازهها پر از يخچالهاي سايدبايسايد، ماشينهاي لباسشويي هوشمند، تلويزيونهاي غولپيکر و انواع لوازم خانگي رنگارنگ است، اما در پشت اين ظاهر پرزرق و برق، بازاري قرار دارد که با رکود، گراني و کاهش شديد قدرت خريد مردم دست و پنجه نرم ميکند.در روزهايي که تورم به يکي از مهمترين دغدغههاي خانوارهاي ايراني تبديل شده، بازار لوازم خانگي نيز از اين بحران در امان نمانده است. کالاهايي که روزگاري جزو اقلام ضروري زندگي محسوب ميشدند، امروز براي بسياري از خانوادهها به کالاهايي لوکس و دستنيافتني تبديل شدهاند.
مسئولان از رشد توليد داخلي و خودکفايي در صنعت لوازم خانگي سخن ميگويند درحالي که، مشاهدات ميداني از سطح بازار و گفتوگو با فروشندگان و خريداران نشان ميدهند بخش قابل توجهي از مردم ديگر توان خريد بسياري از لوازم ضروري خانگي را ندارند و حتي تعويض يک يخچال يا ماشين لباسشويي به آرزويي دور از دسترس تبديل شده است.
رشد سرسامآور قيمتها
بررسيهاي ميداني از مراکز فروش لوازم خانگي نشان ميدهند قيمت بسياري از کالاها طي سالهاي اخير چندين برابر شده است. يخچال فريزرهاي معمولي که چند سال پيش با قيمتهايي در دسترس طبقه متوسط عرضه ميشدند، اکنون با قيمتهايي مواجه هستند که معادل چندين ماه درآمد يک کارگر يا کارمند است. فروشندگان بازار ميگويند افزايش نرخ ارز، رشد هزينههاي توليد، افزايش قيمت مواد اوليه، هزينههاي حمل و نقل و تورم عمومي اقتصاد از مهمترين عوامل جهش قيمتها بوده است. امامنتقدان ميپرسند اگر قيمتها به دليل هزينههاي توليد افزايش يافته، چرا همزمان کيفيت برخي محصولات همچنان مورد انتقاد مصرفکنندگان است؟اين پرسشي است که تاکنون پاسخ شفافي براي آن ارائه نشده است.
فرج پور يکي از فروشندگان بازاربه خبرنگارما ميگويد«مردم بيشتر براي پرسيدن قيمت ميآيند تا خريد. بسياري از مشتريان بعد از شنيدن قيمتها شوکه ميشوند و بدون خريد مغازه را ترک ميکنند.»
الماسي يکي ديگر از فروشندگان که بيش از 20 سال سابقه فعاليت دارد، به خبرنگارما ميگويد«قبلاً مردم براي خريد ميآمدند، حالا فقط قيمت ميگيرند. بسياري از مشتريان چندين ماه براي خريد يک وسيله ضروري صبر ميکنند يا اصلاً منصرف ميشوند.»
بررسيهاي ميداني از بازارهاي بزرگ لوازم خانگي نشان ميدهند تعداد مراجعهکنندگان نسبت به سالهاي گذشته کاهش يافته و بسياري از مشتريان تنها براي اطلاع از قيمتها وارد فروشگاهها ميشوند.
روايت مصرفکنندگان از بازار
گفتوگو با شهروندان نشان ميدهد که فشار گراني بيش از هر چيز بر طبقه متوسط و زوجهاي جوان وارد شده است.
مريم، 29 ساله و در آستانه ازدواج، ميگويد«براي خريد جهيزيه هر بار که به بازار ميآييم قيمتها تغيير کرده است. بعضي از اقلامي که سال گذشته در فهرست خريد داشتيم، حالا از توان مالي ما خارج شدهاند.»
عليپور68 ساله يک بازنشسته نيز ميگويد«يخچال خانه ما بعد از 15 سال خراب شده اما فعلاً مجبوريم تعميرش کنيم. خريد يخچال جديد براي ما امکانپذير نيست.»
رضا، کارمند بخش خصوصي، نيز معتقد است«بازار لوازم خانگي امروز به بازاري براي قشرهاي پردرآمد تبديل شده است. خانوادههاي عادي يا بايد وام بگيرند يا به سراغ کالاي دست دوم بروند.»
در يکي از مراکز بزرگ فروش لوازم خانگي، زوج جواني مقابل ويترين يک فروشگاه ايستادهاند. زن جوان قيمت يک يخچال را ميپرسد. فروشنده عددي را اعلام ميکند. چند ثانيه سکوت برقرار ميشود. مرد جوان لبخند تلخي ميزند و ميگويد: «با اين پول چند سال پيش ميشد يک خودرو خريد.»
زوج جوان ديگري که براي تهيه جهيزيه به بازار آمدهاند، به خبرنگارما ميگويند«چند سال پيش خانوادههاي متوسط ميتوانستند جهيزيه مناسبي تهيه کنند اما امروز حتي خريد ضروريترين اقلام هم دشوار شده است. براي تهيه يک جهيزيه معمولي بايد دهها ميليون تومان هزينه کرد.»
رکود سنگين در بازار
برخلاف تصور عمومي که افزايش قيمت را نشانه رونق ميداند، بازار لوازم خانگي امروز با رکود عميقي روبهرو است. بسياري از فروشندگان از کاهش شديد تعداد مشتريان و افت فروش نسبت به سالهاي گذشته خبر ميدهند. در برخي مراکز فروش، فروشندگان ميگويند حجم معاملات نسبت به سالهاي قبل به کمتر از نصف رسيده است. برخي مغازهداران نيز معتقدند ادامه اين وضعيت ميتواند به تعطيلي واحدهاي صنفي و بيکاري بيشتري منجر شود.
پازوکي يکي از فروشندگان باسابقه به خبرنگار ما ميگويد«قبلاً روزانه چندين فاکتور فروش داشتيم اما حالا ممکن است چند روز بگذرد و حتي يک فروش جدي هم انجام نشود.»
گرچه قيمتها افزايش يافته اما فروشندگان نيز از شرايط موجود رضايت ندارند. رکود سنگين بازار باعث شده بسياري از واحدهاي صنفي با کاهش شديد درآمد مواجه شوند.در برخي مراکز فروش، مغازهداران ميگويند فروش آنها نسبت به پنج سال قبل بيش از 50 درصد کاهش يافته است.
يکي ديگر از فروشندگان ميگويد«بالا رفتن قيمتها به معناي سود بيشتر نيست. وقتي مشتري نباشد، حتي گرانترين کالاها هم در انبار ميمانند.»
يکي از فروشندگان بازار امينحضور تهران به خبرنگار ما ميگويد«صبح تا شب دهها نفر وارد مغازه ميشوند اما بيشترشان فقط قيمت ميگيرند. بسياري از مشتريان بعد از شنيدن قيمتها ميگويند شايد چند ماه ديگر بتوانيم خريد کنيم.»
يکي ديگر از فعالان صنفي ميگويد«فروش اقساطي تقريباً به تنها راه فروش تبديل شده است. اگر اقساط نباشد، بخش بزرگي از مردم توان خريد ندارند.»
در کنار رکود خريد و فروش لوازم خانگي در سطح عمومي جامعه به دلائل گفته شده که کسب و کار خرده فروشان اين صنف را نيز با مشکلاتي از جمله تعديل نيرو، تغيير شغل و يا مشکل در پرداخت هزينههاي اجاره و... مواجه کرده است، پديده ظهور سراهاي بزرگ فروش لوازم خانگي طي سالهاي اخير که با منفعت طلبي از شرايط تورمي و با انجام تبليغات گسترده در شهرها و همچنين برقراري به اصطلاح تسهيلات شرايط پرداخت هزينه و يا بازپرداخت اقساط بازار اين صنف را به صورت غيررقابتي از آن خود کرده اند، نشان ميدهد بازگشت رونق به اين صنف نه تنها در گرو تحقق حذف عوامل رکودزاست بلکه ايجاد رقابتي برابر ميان خرده فروشان و اين غولهاي نوپديد صنف لوازم خانگي که از رانت و مزاياي خاص پر بهرهاند امري دشوار است.
اين غولهاي بزرگ صنف فروش لوازم خانگي به دليل امکان اتصال به نظامهاي پرداخت حقوق و کسر از آن از جمله قشر بزرگ جامعه يعني بازنشستگان و ايجاد تسهيلات اقساطي که مشتري را از دشواري پرداخت هزينههاي يکجاي محصولات بينياز ميکند، رکود موجود در بازار خرده فروشي را تشديد کردهاند.
خرده فروشان به دليل دسترسي نداشتن به چنين امتيازاتي امکان رقابت در چنين فضايي را ندارند و هرگونه تلاش براي جذب مشتري به دليل قيمتهاي بالاي لوازم خانگي و نياز اين خرده فروشان به نقدينگي عملا کمکي به فروش بيشتر نميکند.
حذف تدريجي طبقه متوسط از بازار
کارشناسان اقتصادي معتقدند بزرگترين قرباني شرايط فعلي بازار لوازم خانگي، طبقه متوسط جامعه است. خانوارهايي که ميتوانستند با پسانداز يا دريافت وام کالاهاي مورد نياز خود را تهيه کنند، اکنون توان خريد بسياري از اقلام را ندارند. برخي خانوادهها به جاي خريد کالاي نو به تعمير وسايل قديمي روي آوردهاند. تعميرکاران لوازم خانگي ميگويند مراجعات براي تعمير يخچال، ماشين لباسشويي و کولر نسبت به سالهاي گذشته افزايش چشمگيري داشته است.
آيا حمايت از توليد به انحصار تبديل شده است؟
يکي از انتقادهاي جدي فعالان اقتصادي به بازار لوازم خانگي، کاهش رقابت و شکلگيري نوعي انحصار است.پس از محدوديت واردات برندهاي خارجي، بخش بزرگي از بازار در اختيار توليدکنندگان داخلي قرار گرفت. هرچند اين سياست با هدف حمايت از توليد ملي اجرا شد اما بسياري از کارشناسان معتقدند نبود رقابت کافي موجب شده برخي توليدکنندگان انگيزه کمتري براي ارتقاي کيفيت و کنترل قيمت داشته باشند. مصرفکنندگان نيز بارها از افزايش قيمتها و کيفيت نامتناسب برخي محصولات گلايه کردهاند.
عبداللهي کارشناس اقتصادي به خبرنگارما ميگويد«حمايت از توليد داخلي زماني موفق است که توليدکننده مجبور باشد براي حفظ مشتري کيفيت را بالا ببرد و قيمت را کنترل کند. در شرايط انحصاري چنين انگيزهاي کاهش مييابد. در هر بازاري که رقابت کاهش پيدا کند، انگيزه براي ارتقاي کيفيت و کنترل قيمت نيز کاهش خواهد يافت.»
محمد پور يکي از کارشناسان حوزه صنعت ميگويد«حمايت از توليد داخلي ضرورت دارد، اما حمايت بدون رقابت به انحصار ختم ميشود و هزينه آن را مصرفکننده ميپردازد.»
کيفيت، مطالبهاي که بيپاسخ مانده است
بسياري از شهروندان معتقدند ميان قيمت و کيفيت محصولات تناسب وجود ندارد.
يکي از خريداران ميگويد«وقتي براي يک وسيله دهها ميليون تومان هزينه ميکنيم انتظار داريم سالها بدون مشکل کار کند، اما گاهي در همان سال اول مجبور به پرداخت هزينه تعمير ميشويم.»
فعالان حوزه تعميرات نيز از افزايش مراجعات براي تعمير برخي محصولات خبر ميدهند، موضوعي که نگراني مصرفکنندگان را تشديد کرده است.
گلايه مردم از خدمات پس از فروش
در کنار قيمت بالا و کيفيت پائين، خدمات پس از فروش نيز به يکي از نقاط ضعف بازار تبديل شده است.گزارشهاي ميداني خبرنگارما نشان ميدهد برخي خريداران از کمبود قطعات، طولاني شدن زمان تعمير و هزينههاي سنگين خدمات گلايه دارند. يکي از شهروندان به خبرنگار ما ميگويد«براي تعمير يک قطعه ساده چند هفته منتظر ماندم. در نهايت هم هزينهاي پرداخت کردم که تقريباً معادل خريد يک وسيله دست دوم بود.»
بازار دست دوم، پناهگاه طبقه متوسط
يکي از پيامدهاي مستقيم گراني، رونق بازار کالاهاي دست دوم است.بسياري از خانوادهها به جاي خريد کالاي نو، به سراغ محصولات کارکرده ميروند. فروشندگان اين بازار ميگويند تقاضا براي يخچال، لباسشويي و تلويزيون دست دوم در سالهاي اخير افزايش يافته است.اين موضوع نشان ميدهد بخش قابل توجهي از جامعه ديگر توان خريد کالاهاي نو را ندارد.
پيامدهاي اجتماعي بحران گراني
لوازم خانگي تنها يک مسئله اقتصادي نيست. اين وضعيت به طور مستقيم بر کيفيت زندگي خانوارها تأثير ميگذارد.زوجهاي جوان براي تأمين جهيزيه با مشکلات جدي مواجه هستند. بسياري از خانوادهها خريد کالاهاي ضروري را به تعويق مياندازند و برخي نيز به بازار کالاهاي دست دوم روي آوردهاند.کارشناسان هشدار ميدهند ادامه اين روند ميتواند شکاف رفاهي ميان اقشار مختلف جامعه را عميقتر کند.
جهيزيه، بحران خاموش خانوادهها
گراني لوازم خانگي بيش از همه زوجهاي جوان را تحت فشار قرار داده است.امروزه تهيه يک جهيزيه معمولي به يکي از بزرگترين دغدغههاي خانوادهها تبديل شده است. بسياري از خانوادهها مجبور به دريافت وام، فروش دارايي يا حذف بخشي از اقلام ضروري شدهاند.برخي خانوادهها نيز خريد جهيزيه را به تدريج و در بازههاي زماني طولاني انجام ميدهند، روشي که خود نشانهاي از فشار اقتصادي موجود است.
قاچاق، نتيجه طبيعي اختلاف قيمت
برخي فعالان بازار معتقدند محدوديت واردات در کنار اختلاف قيمت کالاهاي داخلي و خارجي باعث رونق قاچاق شده است.به گفته آنان بخشي از تقاضاي بازار به سمت کالاهاي قاچاق هدايت شده است، کالاهايي که بدون پرداخت عوارض و ماليات وارد کشور ميشوند و در بسياري موارد فاقد خدمات پس از فروش رسمي هستند. اين وضعيت علاوه بر آسيب به حقوق مصرفکننده، درآمدهاي دولت را نيز کاهش ميدهد.
توليدکنندگان چه ميگويند؟
در مقابل اين انتقادها، توليدکنندگان نيز مشکلات خاص خود را دارند. آنها معتقدند افزايش هزينه مواد اوليه، دشواري تأمين ارز، نوسانات اقتصادي، هزينههاي بالاي انرژي و نرخ سود بانکي فشار زيادي بر واحدهاي توليدي وارد کرده است.برخي توليدکنندگان هشدار ميدهند بدون اصلاح ساختارهاي اقتصادي، امکان کاهش قيمتها وجود ندارد.
دولت کجاي ماجرا ايستاده است؟
منتقدان ميگويند سياستگذار سالهاست ميان دو هدف متناقض گرفتار شده است، از يک سو وعده حمايت از توليد را ميدهد و ازسوي ديگر نتوانسته از حقوق مصرفکننده دفاع کند.در نتيجه نه توليدکننده از شرايط اقتصادي رضايت دارد و نه مصرفکننده از قيمتها.به اعتقاد کارشناسان، فقدان يک برنامه جامع براي صنعت لوازم خانگي موجب شده تصميمات مقطعي جايگزين سياستگذاري بلندمدت شود.
آمارهايي که زنگ خطر توليد را به صدا درآوردهاند
برخلاف ادعاهاي مطرحشده درباره رونق صنعت لوازم خانگي، آمارهاي رسمي و اظهارات فعالان اين حوزه از وجود مشکلات جدي در بازار حکايت دارد.
براساس اعلام دبيرکل انجمن صنايع لوازم خانگي ايران، توليد اين صنعت که در سال 1403 به حدود 20 ميليون دستگاه رسيده بود، در سال 1404 با افتي حدود 38 درصدي مواجه شد. همچنين فروش محصولات لوازم خانگي نيز حدود 40 درصد کاهش يافت.
همزمان فعالان صنفي از افزايش شديد قيمتها خبر ميدهند. اکبر پازوکي، رئيس اتحاديه فروشندگان لوازم خانگي، اعلام کرده است که برخي توليدکنندگان تنها طي چند روز، قيمت برخي کالاها را بين 40 تا 50 ميليون تومان افزايش دادهاند، موضوعي که به نگراني مصرفکنندگان و تشديد رکود بازار دامن زده است.
ازسوي ديگر، انجمن صنايع لوازم خانگي سهم کالاي قاچاق در بازار را حدود 30 درصد برآورد کرده است، رقمي که نشان ميدهد بخشي از تقاضاي مصرفکنندگان به دليل قيمتها و محدوديتهاي موجود به سمت بازار غيررسمي سوق يافته است.
اقتصاددانان چه ميگويند؟
اقتصاددانان معتقدند مشکل اصلي بازار لوازم خانگي صرفاً گراني نيست، بلکه ترکيب خطرناک «تورم مزمن، کاهش قدرت خريد و ضعف رقابت» است.
نيکجو يکي از تحليلگران اقتصاد صنعتي در گفتوگو با خبرنگار ما ميگويد«در هيچ اقتصادي نميتوان با بستن کامل فضاي رقابت، انتظار افزايش کيفيت و کاهش قيمت داشت. حمايت از توليد داخلي ضروري است، اما حمايت بدون رقابت در نهايت به زيان مصرفکننده تمام ميشود.»
اين کارشناس معتقد است رشد هزينههاي توليد واقعيتي انکارناپذير است، اما در کنار آن بايد شاخصهاي بهرهوري، کيفيت و رضايت مشتري نيز مورد ارزيابي قرار گيرد.
يک اقتصاددان ديگر نيز تأکيد ميکند«وقتي درآمد خانوارها با سرعتي بسيار کمتر از قيمت کالاهاي بادوام رشد ميکند، نتيجه طبيعي آن رکود بازار خواهد بود. بازار لوازم خانگي امروز بيش از آنکه با کمبود کالا مواجه باشد، با کمبود مشتري روبهرو است.»
پرسش اصلي
اکنون پرسش مهم اين است که پس از سالها ممنوعيت واردات و حمايت گسترده از توليد داخلي، چرا همچنان سه مشکل اصلي بازار يعني گراني، رکود و نارضايتي مصرفکنندگان پابرجاست؟
پاسخ به اين پرسش نيازمند شفافسازي بيشتر در حوزه قيمتگذاري، تقويت رقابت، کاهش هزينههاي توليد، مهار تورم و توجه جديتر به حقوق مصرفکنندگان است. در غير اين صورت، بازار لوازم خانگي همچنان ميان توليدکننده ناراضي، فروشنده گرفتار رکود و مصرفکننده ناتوان از خريد گرفتار خواهد ماند.
راهکارهاي خروج از بحران
دوکارشناس اقتصادي در گفتگو با خبرنگار ما براي اصلاح وضعيت بازار پيشنهاد ميکنند
1- شکستن انحصار.بازار نيازمند رقابت واقعي است. هيچ صنعتي بدون رقابت پايدار نميتواند کيفيت و بهرهوري خود را افزايش دهد.
2- مهار تورم.تا زماني که تورم مزمن در اقتصاد وجود دارد، هيچ بازاري به ثبات نخواهد رسيد.
3- شفافيت در قيمتگذاري.توليدکنندگان بايد جزئيات هزينههاي توليد و دلايل افزايش قيمت را شفافتر اعلام کنند.
4- ارتقاي استانداردهاي کيفيت.حمايت از توليد بايد مشروط به افزايش کيفيت و رضايت مصرفکننده باشد.
5- تقويت نظارت بر خدمات پس از فروش.نهادهاي نظارتي بايد عملکرد شرکتها در ارائه خدمات را به صورت مستمر ارزيابي کنند.
6- حمايت از مصرفکننده.پرداخت تسهيلات خريد، توسعه فروش اقساطي و ايجاد سازوکارهاي حمايتي ميتواند بخشي از فشار اقتصادي را کاهش دهد.
جمعبندي
بازار لوازم خانگي ايران امروز در نقطه حساسي قرار دارد. از يک سو توليدکنندگان با مشکلات متعدد اقتصادي روبهرو هستند و ازسوي ديگر مصرفکنندگان زير بار گراني و کاهش قدرت خريد قرار گرفتهاند. نتيجه اين وضعيت، بازاري راکد، نارضايتي عمومي و کاهش دسترسي مردم به کالاهاي ضروري زندگي است.
اگرچه حمايت از توليد داخلي اقدامي ارزشمند است، اما اين حمايت زماني موفق خواهد بود که همزمان با افزايش کيفيت، رقابتپذيري، شفافيت و حفظ قدرت خريد مردم همراه باشد. در غير اين صورت، بازار لوازم خانگي همچنان ميان گراني، رکود و نارضايتي عمومي گرفتار خواهد ماند.
بازار لوازم خانگي امروز تصويري روشن از مشکلات ساختاري اقتصاد ايران را به نمايش ميگذارد، بازاري که در آن توليدکننده از هزينههاي سنگين گلايه دارد، فروشنده از رکود مينالد و مصرفکننده از گراني و کاهش قدرت خريد رنج ميبرد.واقعيت اين است که ادامه روند فعلي نه به سود مردم است و نه به سود توليدکنندگان. اگر سياستگذاران به دنبال حمايت واقعي از توليد ملي هستند، بايد شرايطي فراهم کنند که هم توليدکننده توان رقابت داشته باشد و هم مصرفکننده بتواند کالاي مورد نياز خود را با قيمت و کيفيت مناسب تهيه کند. در غير اين صورت، ويترينهاي پر از کالا همچنان در برابر جيبهاي خالي مردم قرار خواهند گرفت، تصويري که اين روزها به يکي از نمادهاي اقتصاد ايران تبديل شده است.
*گروه گزارش
* بازار لوازم خانگي ايران در سالهاي اخير به يکي از پيچيدهترين و پر مشکلترين بازارهاي کشور تبديل شده است. بازاري که روزگاري محل رقابت برندهاي داخلي و خارجي بود، امروز با افزايش قيمتهاي پيدرپي، کاهش قدرت خريد خانوارها، افت کيفيت برخي محصولات، رکود معاملات و نارضايتي مصرفکنندگان دست و پنجه نرم ميکند
* در روزهايي که تورم به يکي از مهمترين دغدغههاي خانوارهاي ايراني تبديل شده، بازار لوازم خانگي نيز از اين بحران در امان نمانده است. کالاهايي که روزگاري جزو اقلام ضروري زندگي محسوب ميشدند، امروز براي بسياري از خانوادهها به کالاهايي لوکس و دستنيافتني تبديل شدهاند
*بررسيهاي ميداني از مراکز فروش لوازم خانگي نشان ميدهند قيمت بسياري از کالاها طي سالهاي اخير چندين برابر شده است. يخچال فريزرهاي معمولي که چند سال پيش با قيمتهايي در دسترس طبقه متوسط عرضه ميشدند، اکنون با قيمتهايي مواجه هستند که معادل چندين ماه درآمد يک کارگر يا کارمند است
* بررسيهاي ميداني از بازارهاي بزرگ لوازم خانگي نشان ميدهد تعداد مراجعهکنندگان نسبت به سالهاي گذشته کاهش يافته و بسياري از مشتريان تنها براي اطلاع از قيمتها وارد فروشگاهها ميشوند
* برخلاف تصور عمومي که افزايش قيمت را نشانه رونق ميداند، بازار لوازم خانگي امروز با رکود عميقي روبهرو است. بسياري از فروشندگان از کاهش شديد تعداد مشتريان و افت فروش نسبت به سالهاي گذشته خبر ميدهند. در برخي مراکز فروش، فروشندگان ميگويند حجم معاملات نسبت به سالهاي قبل به کمتر از نصف رسيده است
*گراني لوازم خانگي تنها يک مسئله اقتصادي نيست. اين وضعيت به طور مستقيم بر کيفيت زندگي خانوارها تأثير ميگذارد
* کارشناسان براي خروج از بحران راهکارهاي 1- شکستن انحصار.2- مهار تورم.3شفافيت در قيمتگذاري.4- ارتقاي استانداردهاي کيفيت.5- تقويت نظارت بر خدمات پس از فروش.6- حمايت از مصرفکننده. را پيشنهاد ميکنند
