امر به وحدت نهي از اختلافغلامرضا بني اسديدر هر دوره تاريخي، يک مسئله از ميان همه مسائل سر برميآورد و به اولويت نخست سياست، جامعه و حتي دينداري تبديل ميشود. هنر حکمراني نيز در همين تشخيص نهفته است که بتواند مسئله اصلي را از مسائل فرعي بازشناسد. امروز براي ايران، هيچ مسئلهاي مهمتر از حفظ انسجام ملي و تقويت وحدت حداکثري نيست. اگر بخواهيم زبان فقهي و ديني را به زبان سياست و حکمراني ترجمه کنيم، بايد بگوييم هيچ «معروف»ي در شرايط کنوني مهمتر از وحدت و هيچ «منکر»ي خطرناکتر از توليد و تعميق شکافهاي اجتماعي، سياسي و فرهنگي نيست. اين سخن برآمده از يک فهم راهبردي از منافع ملي است. کشورها بيش از آنکه از ضعف منابع آسيب ببينند، از فرسايش سرمايه اجتماعي ضربه ميخورند. تاريخ نشان داده است که قدرت ملي فراتر از اقتصاد و توان نظامي، در ميزان همبستگي جامعه و اعتماد متقابل ميان دولت و ملت شکل ميگيرد. هرگاه اين پيوند مستحکم بوده، ايران از گردنههاي سخت عبور کرده است و هرگاه شکافها غلبه يافتهاند، دشمنان فرصت يافتهاند آرزوهاي خود را به برنامه و برنامههاي خود را به اقدام تبديل کنند. از اين منظر، امر به معروف و نهي از منکر را نيز بايد متناسب با اقتضائات زمان فهم کرد. اين فريضه، يک مسئوليت اجتماعي و سياسي است که آثار آن در سطح ملي حتي در قواره تاريخي ظاهر ميشود. به همين دليل، در ارزيابي آن نميتوان تنها به نيتها بسنده کرد. سياست، عرصه نتايج است. در حکمراني، خيرخواهي بدون توجه به پيامدها کافي نيست. ممکن است کسي با نيت دفاع از ارزشها سخن بگويد اما نتيجه سخنش افزايش دو قطبي، تشديد نزاع و تضعيف همبستگي ملي باشد. در چنين وضعي، مسئله فقط نيت نيست، مسئله اثر اجتماعي و سياسي آن رفتار است. اختلافِ نظر، يک امر عادي و طبيعي در جوامع زنده است اما تبديل شدن اختلاف به شکاف، و شکاف به خصومت، آغاز يک بحران ملي است. دشمن نيز دقيقاً از همين نقطه وارد ميشود. هيچ قدرت خارجي نميتواند در کشوري يکپارچه و برخوردار از انسجام ملي به اهداف خود دست يابد. آنچه طمع دشمن را برميانگيزد شکافهاي ماست. اختلاف است که او را اميدوار ميکند، اختلاف است که براي او فرصت ميسازد و اختلاف است که زمينه تبديل تهديدهاي بيروني به خسارتهاي واقعي را فراهم ميآورد. در چنين شرايطي، مسئوليت همه جريانهاي سياسي، فرهنگي و اجتماعي دوچندان ميشود. آنان که خود را مدافع انقلاب ميدانند بايد بدانند که انقلاب بدون مردم و بدون وحدت ملي آسيبپذير ميشود. آنان که منتقد سياستهاي رسمي هستنند نيز بايد آگاه باشند که تضعيف انسجام ملي، پيش از آنکه به رقيب سياسي آسيب بزند، امنيت و منافع مشترک همه ايرانيان را تهديد ميکند. موشک دشمن ميان اصولگرا و اصلاحطلب، موافق و مخالف، مذهبي و غيرمذهبي تفکيک نميکند. هدف او ايران است و هزينه اين دشمني را همه ايرانيان ميپردازند. محرم، بهترين فرصت براي بازخواني اين حقيقت است. عاشورا بيش از هر امر ديگري، دعوت به مسئوليتپذيري در قبال سرنوشت جامعه است. امروز اگر بخواهيم پيام عاشورا را در زبان سياست و حکمراني ترجمه کنيم، بايد از ضرورت حفظ انسجام ملي سخن بگوئيم. هيئتها، منبرها و تريبونهاي مذهبي بايد به جاي بازتوليد مرزبنديهاي فرساينده، به کانون تبيين وحدت تبديل شوند. شايد قرائت ايراني و معاصر از امر به معروف و نهي از منکر در محرم 1405 / 1448 همين باشد. امر به وحدت، نهي از اختلاف. دفاع از سرمايه اجتماعي و پاسداري از ايران به مثابه خانه مشترک همه ايرانيان. ايراني که با شناسه حسيني پرچم خود را به اهتزاز در ميآورد، پيروزي را هم در همين نگاه تثبيت ميکند که ايرانِ حسين(ع) تا ابد پيروز است.
