درسهاي عملي از سعدي شيرازي، چکيدهاي از حکمت، اخلاق، خرد اجتماعي و روانشناسي انساني است که با وجود گذشت حدود 700 سال، همچنان تازه، کاربردي و آموزندهاند.در اين مجال ده بيت از ابيات سعدي که هر بيت، نکتهاي عميق در رفتار فردي و اجتماعي دارد، تقديم ميشود.*درس اولتا مرد سخن نگفته باشدعيب و هنرش نهفته باشدانسان تا زماني که لب به سخن نگشوده و حرف نزده است، نميتوان درباره ميزان دانايي يا ناداني او قضاوت کرد. سخنگفتن پرده از ذات درون انسان برميدارد.*درس دومصراف سخن باش سخن بيش مگوچيزي که نپرسند تو از پيش مگو مانند زرگر که زر را ميسنجد، سخنانت را وزندار و سنجيده ادا کن. حرف اضافي يا ناخواسته، حتي اگر درست باشد، ممکن است زيانبار شود.*درس سوماندازه نگهدار که اندازه نيکوستهم لايق دشمن هست هم لايق دوست اعتدال و ميانهروي در رفتار با همه — چه دوست چه دشمن — ارزشمند است. افراط و تفريط هميشه آسيبزاست.*درس چهارمچو بيني يتيمي سر افکنده پيشمزن بوسه بر روي فرزند خويش احساسات ديگران را در نظر بگير. در حضور کسي که دردي دارد (مثلاً يتيم)، شادي و محبت به فرزند خود را به رخ نکش.*درس پنجمطاعت آن نيست که بر خاک نهي پيشانيصدق پيش آر که اخلاص به پيشاني نيست عبادتِ واقعي، صداقت در عمل و نيت پاک است، نه فقط ظاهر مذهبي. ريا و تظاهر به دينداري بيارزش است.*درس ششماي دوست بر جنازه دشمن چو بگذريشادي مکن که با تو همين ماجرا روداز مرگ دشمن هم شاد نباش. مرگ سرنوشت همگانيست. انسان دانا از حال ديگران عبرت ميگيرد، نه شادي.*درس هفتمبه دوست گرچه عزيزست راز دل مگشايکه دوست نيز بگويد به دوستان عزيز رازداري مهم است. حتي دوستان صميمي ممکن است راز تو را با ديگران در ميان بگذارند. راز، چون گفته شد، ديگر راز نيست.*درس هشتميا مکن با پيلبانان دوستييا بنا کن خانهاي درخورد پيل اگر با افراد خاصي (مثلاً قدرتمندان يا اهل خطر) رفاقت ميکني، بايد عواقب و شرايط زندگي با آنها را بپذيري. آمادگياش را داشته باش.*درس نهمنه چندان درشتي کن از تو سير شوندنه چندان نرمي کن که بر تو دلير شوندتعادل بين قاطعيت و مهرباني مهم است. زيادي سختگيري يا زيادي نرمي، هر دو باعث بياحترامي ميشوند.*درس دهمسخن آخر به دهان ميگذرد موذي راسخنش تلخ نخواهي دهنش شيرين کنبراي کاهش بدگويي يا نيش زبان افراد بد، به جاي مقابله، با نيکي و محبت برخورد کن. نرمي، زبان تلخ را شيرين ميکند.نتيجهسعدي نهفقط شاعر، بلکه معلمي اخلاقگرا، انسانشناس و روانشناس بزرگي بود. آثار او مانند «گلستان» و «بوستان» پر است از اين درسهاي انساني که اگر عمل کنيم، جامعهاي سالمتر، مهربانتر و خردمندتر خواهيم داشت.
