جايگاه شهيد مطهري در انديشه امام خمينيدوازدهم ارديبهشت سالروز شهادت آيت‌الله مرتضي مطهري است که به ه

جايگاه شهيد مطهري در انديشه امام خمينيدوازدهم ارديبهشت سالروز شهادت آيت‌الله مرتضي مطهري است که به همين مناسبت اين روز، روز معلم هم ناميده شده است. شهيد مطهري که امام راحل وي را درختي پرثمر و فرزند عزيز خود خواند، يکي از اين نامداران درخشان عرصه عمل با ايمان، اخلاق با عرفان، برهان با قرآن و علم با حکمت است. در سالگرد شهادت اين اسوة علم، اخلاق و مجاهدت به مواردي از بيانات امام خميني اشاره مي‌شود تا انگيزه‌اي براي سير مجدد در انديشه و رهنمون‌هاي آن فرزانه دوران و زمينه‌اي براي معرفي درست آيت‌الله مطهري و آشنا ساختن نسل جوان با انديشه‌هاي آن معلم شهيد فراهم شود. معمولا افرادي مي‌توانند الگو باشند که داراي برجستگي‌ها و ويژگي‌هاي ارزشمند اخلاقي، علمي و انساني باشند، لذا قرآن کريم بزرگاني، چون پيامبران را به عنوان اسوه و الگو معرفي مي‌کند و مي‌فرمايد: «قد کانت لکم اُسوة حسنة في إبراهيم والذين معه» و «لقد کان لکم في رسول‌الله اُسوة حسنة لمن کان يرجوا‌الله و اليوم الآخر و ذکر‌الله کثيراً» و درباره پيروان راستين آنها مي‌فرمايد: «لقد کان لکم فيهم اُسوة لمن کان يرجوا‌الله و اليوم الآخر» چرا که آنها در توحيد، قهرمان، در دوستي با خدا، خليل و حبيب، در علم و معرفت مخزن اسرار و در اخلاق صاحب خلق عظيم هستند.شهيد مطهري در تبعيت از تعاليم قرآني، در بعد علمي گنجينة علوم و معارف و در بعد اخلاقي مهذّب نفوس بود و به عنوان يکي از پيروان راستين دين حضرت محمد (ص) و حضرت ابراهيم(ع) الگوئي مناسب براي حوزويان و طلاب و دانشجويان و دانشگاهيان و چراغي نوراني براي مردم بود، به همين جهت امام خميني درباره ايشان فرمودند: "شما خواهر‌ها و برادر‌ها که در اين مدرسه [مدرسه عالي شهيد مطهري] هستيد برنامه‌تان را آن طور تنظيم کنيد که از بين شما مطهري‌ها، يا يک مطهّري پيدا بشود... بايد دانشگاه و فيضيه و همه آنها که مربوط به دانشگاهند، و همه آنها که مربوط به فيضيه هستند در رأس برنامه‌هاي تحصيلي شان برنامه اخلاقي و برنامه‌هاي تهذيبي باشد، تا امثال مرحوم مطهري رحمهُ‌الله را به جامعه [تقديم]کند».(1)ممکن است بعضي افراد در بعدي از ابعاد زندگي پيشرفت‌هاي قابل توجهي داشته باشند و يا در برخي از علوم به درجات عالي برسند، اما به ندرت افرادي يافته مي‌شوند که جامع ابعاد مختلف باشند. با سيري در زندگي علمي و عملي شهيد مطهري، مي‌توان تأکيد کرد که ايشان يکي از نوادر دوران بود و توفيقات او با تلاش‌هاي مستمر بدست آمد، يطوريکه شهيد مطهري در کلام و فلسفه اسلامي نظريه پرداز، در فقه و اصول مجتهد، در تفسير قرآن صاحب سبکي نوين، در مسائل اقتصادي و اجتماعي داراي فکر و انديشه ناب بود و در تشخيص نياز‌هاي فکري جامعه مخصوصا نسل جوان زمان خود دقت زيادي داشت. وي در عين حال همراه انقلاب بود، لذا از اين جهت امام خمینی (ره) فرمودند: «من بايد يک کلمه اهم از آن به شما عرض کنم مرحوم آقاي مطهري، يک فرد بود که جنبه‌هاي مختلف در او جمع شده بود، و خدمتي که به نسل جوان و ديگران مرحوم مطهري کرده است کم کسي کرده است».(2) امام خميني همچنين فرمودند: «اينجانب به اسلام و اولياي عظيم الشأن آن و به ملت اسلام و خصوص ملت مبارز ايران ضايعه أسف انگيز شهيد بزرگوار و متفکر و فيلسوف و فقيه عالي مقام، مرحوم آقاي حاج شيخ مرتضي مطهري قدس سره را تسليت و تبريک عرض مي‌کنم». ازسوي ديگر اگر در کلام امام، حقيقت وجودپاک، طيب و مطهّر شهيد مطهري که به درختي پر ثمر و برومند تشبيه شده، اقتباسي از تشبيه کلمه طيبه به شجره طيبه قرآن بدانيم که فرمود: «کلمة طيبة کشجرة طيبه»؛ شهيد مطهري به مثابة مصداقي از انسان‌هاي پيرو مکتب کلمه طيبه است که ثمرات پرفيض و حيات بخش دارد و وجود ذي وجودي بود که بايد در فقدانش گريست، چنانکه امام بزرگوار فرموند: «اميد آن بود که از اين درخت پرثمر، ميوه‌هاي علم و ايمان بيش از آنچه به جا مانده چيده شود و دانشمنداني پربها تسليم جامعه گردد، مع الأسف دست جنايتکاران مهلت نداد، و جوانان عزيز ما را از ثمره طيبة اين درخت برومند محروم نمود و خداي را شکر که آنچه از اين استاد شهيد باقي است با محتواي غني خود مربي و معلم است." (4) و نيز فرمودند: «و موجب تأسف بسيار است که دست خيانتکار، اين درخت ثمربخش را از حوزه‌هاي علمي و اسلامي گرفت و همگان را از ثمرات ارجمند آن محروم نمود، مطهري فرزندي عزيز براي من و پشتوانه‌اي محکم براي حوزه‌هاي ديني، علمي و خدمتگزاري سودمند براي ملت و کشور بود».(5)از گفتار و نوشتار حضرت امام و شهيد مطهري به خوبي روشن مي‌شود که بين آن دو شخصيت، رابطه‌اي عميق و ژرف وجود داشته و معلوم مي‌شود آنچه آن دو بزرگوار درباره يکديگر گفتند از روي شناخت و به دور از تعارفات معمولي بود؛ شهيد مطهري امام را جان جانان، قهرمان قهرمانان، امام عزيز ملت ايران و استاد عاليقدر و بزرگوار خواند و او را حسنة الهي دانست. وي درباره امام خميني(ره) گفت: آن سفر کرده که صد‌ها قافله دل همراه او است، نام او شنيدن سخنان او روح گرم و پرخروش او اراده و عزم آهنين او استقامت او شجاعت او روشن بيني او ايمان جوشان او که زبانزد خاص و عام است، يعني جان جانان، قهرمان قهرمانان است. امام چشم عزيز ملت ايران، استاد عاليقدر و بزرگوار ما حضرت آيت‌الله العظمي (امام) خميني ادام‌الله ظله، حسنه‌اي است که خداوند به قرن ما و روزگار ما عنايت فرموده و مصداق بارز و روشن، «انّ لله في کل خلف عدولاً ينفون عنه تحريف المبطلين، يعني براستي، [براي]خدا در هر عصري بزرگمرداني است که تحريف‌هاي اهل باطل را از دين او برمي دارند»، است.(6) اين روايتي است که از نبي مکرم اسلام (ص) و امام صادق(ع) به ما رسيده است.(7(شهيد مطهري گمشده خود را در شخصيت امام خميني(ره) يافته و او را «روح قدس الهي» مي‌ناميد و امام خميني(ره) پير مرادي بود که شهيد مطهري را حاصل عمر و پاره تن خود خواند و گفت: «من فرزند بسيار عزيزي را از دست دادم و در سوگ کسي نشستم که از شخصيت‌هايي بود که حاصل عمرم محسوب مي‌شود؛ در اسلام عزيز با شهادت اين فرزند برومند و عالم جاودان، ثلمه‌اي وارد شد که هيچ چيز جايگزين آن نيست».(8) و نيز فرمودند: «من گرچه فرزند عزيزي را که پاره تنم بود از دست دادم لکن مفتخرم که چنين فرزندان فداکاري در اسلام وجود داشته و دارد؛ مطهري که در طهارت روح و قوّت ايمان و قدرت بيان کم نظير بود رفت و به ملاء اعلي پيوست لکن بدخواهان بدانند که با رفتن او شخصيت اسلامي و علمي و فلسفي‌اش نمي‌رود».(9(مسلما شهادت در راه خدا فيضي عظيم و هديه‌اي الهي و موجب عزت ابدي و مدال افتخار اولياء و نشان شرافت و سرفرازي است و از اين جهت نه تنها تأسف و تسليتي ندارد بلکه بايد تبريک گفت چرا که بندگان مخلص خدا به محضر مقدس ربوبي شرفياب شده و به لذت انس و همجواري با انبياء عظام و اولياء کرام رسيده‌اند اما از سوي ديگر به خاطر فقدان اين افراد بايد متأسف بود و به جامعه اسلامي تسليت گفت. لذا امام خميني با همه قوت قلب در چنين ضايعه‌اي به سوگ نشستند و براي اولين بار در فقدان مردي از تبار علم و فضيلت اعلام عزاي عمومي کردند و فرمودند: «اينجانب روز پنجشنبه سيزده ارديبهشت 58 را براي بزرگداشت شخصيتي فداکار و مجاهد در راه اسلام و ملت، عزاي عمومي اعلام مي‌کنم و خودم در مدرسه فيضيه روز پنجشنبه و جمعه به سوگ مي‌نشينم».(10) و در جاي ديگر گفتند: «اينجانب به اسلام و اولياي عظيم الشأن آن و به ملت اسلام و خصوص ملت مبارز ايران، ضايعه أسف انگيز شهيد بزرگوار و متفکر و فيلسوف و فقيه عالي مقام مرحوم آقاي حاج شيخ مرتضي مطهري قدس سره را تسليت و تبريک عرض مي‌کنم، تسليت در شهادت شخصيتي که عمر شريف و ارزندة خود را در راه اهداف مقدس اسلام صرف کرد و با کجروي‌ها و انحرافات مبارزة سرسختانه کرد. تسليت در شهادت مردي که در اسلام شناسي و فنون مختلفة اسلام و قرآن کريم کم نظير بود... و تبريک در داشتن اين شخصيت‌هاي فداکار که... با شعاع فروزان خود مردگان را حيات مي‌بخشند».(11)ــــــــــــــــ1- صحيفة امام، ج 14، ص 168 و 169.2- صحيفة امام، ج 7، ص 178.3- سوره ابراهيم/ 24 و 25.4- صحيفة امام، ج 14، ص 325.5- صحيفة امام، ج 12، ص 187.6- مطهري، مرتضي، نهضت‌هاي صد ساله اخير، ص 87. و سرگذشت‌هاي ويژه از زندگي استاد شهيد مرتضي مطهري، ج 1، ص 19.7- بحارالانوار، ج 2، ص 92 و 93.8- صحيفة امام، ج 7، ص 178.9- همان.10- صحيفة امام، ج 7، ص 179.11- صحيفة امام، ج 7، ص 178*امام خميني: برنامه‌تان را آن طور تنظيم کنيد که از بين شما مطهري‌ها، يا يک مطهّري پيدا بشود*امام خميني: بايد دانشگاه و فيضيه و همه آنها که مربوط به دانشگاهند، و همه آنها که مربوط به فيضيه هستند در رأس برنامه‌هاي تحصيلي شان برنامه اخلاقي و برنامه‌هاي تهذيبي باشد، تا امثال مرحوم مطهري رحمهُ‌الله را به جامعه [تقديم]کند*امام خميني: مرحوم آقاي مطهري، يک فرد بود که جنبه‌هاي مختلف در او جمع شده بود، و خدمتي که به نسل جوان و ديگران مرحوم مطهري کرده است کم کسي کرده است*امام خميني: مطهري فرزندي عزيز براي من و پشتوانه‌اي محکم براي حوزه‌هاي ديني، علمي و خدمتگزاري سودمند براي ملت و کشور بود