نقش زنان سيستان و بلوچستان در امنيت و توسعه پايدار"وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِالله جَمِيعًا وَلَا تَفَرّ
نقش زنان سيستان و بلوچستان در امنيت و توسعه پايدار"وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِالله جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا" اين آيه شريفه يادآور اين واقعيت است که توسعه و امنيت پايدار، پيش از هر چيز، بر پايه انسجام،همافزايي و نگاه مشترک به آينده شکل ميگيرد. در منطقهاي مانند جنوب شرق کشور، که تنوعهاي اجتماعي، فرهنگي و جغرافيايي در کنار ظرفيتهاي گسترده انساني قرار گرفتهاند، هيچ مسير پايداري جز مسير همگرايي و مشارکت جمعي وجود ندارد.امنيت و توسعه پايدار در جنوب شرق کشور، مفاهيمي جدا از هم نيستند. اين دو، در هم تنيده و متأثر ازواقعيتهاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي منطقهاند.هرگونه تلاش براي تحقق توسعه، اگر به امنيت انساني و اجتماعي منجر نشود، ناپايدار خواهد بود و هر نوع نگاه صرفاً امنيتي نيز، بدون توجه به بسترهاي توسعه، اثر بلندمدت نخواهد داشت.در چنين چارچوبي، امنيت پايدار بيش از آنکه محصول اقدامات سختافزاري باشد، نتيجه اعتماد اجتماعي، مشارکت مردم و احساس تعلق به آينده است.اين اعتماد و مشارکت، در سطح خانواده و جامعه محلي شکل ميگيرد؛ جايي که سياستهاي کلان، اثرواقعي خود را نشان ميدهند.در اين ميان، نقش زنان در استان سيستان و بلوچستان نقشي بنيادين و تعيينکننده است.زنان در بسياري از خانوادهها و جوامع محلي، نقطه اتصال ميان خانه و جامعهاند. ارتباط با نظام آموزش، بهداشت،مسائل معيشتي و حتي حلوفصل تعارضات اجتماعي، در عمل از مسير زنان عبور ميکند.بنابراين هرتحليلي از امنيت اجتماعي که اين واقعيت را ناديده بگيرد، تحليلي کامل نخواهد بود.امنيت پايدار از خانواده آغاز ميشود. پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي، کاهش بزهکاري، مقابله با افراطگرايي و افزايش تابآوري اجتماعي، همه وابسته به کارکرد سالم خانوادهاند ودر اين ميان، نقش زنان درتربيت، مديريت و ثبات خانواده غيرقابل انکار است.زني که از آموزش، سلامت و حداقلي ازامنيت اقتصادي برخوردار است، توانايي بيشتري براي هدايت خانواده در مسير درست خواهد داشت.تجربههاي اجرايي در استان نشان ميدهد هر جا زنان در فعاليتهاي اقتصادي محلي، مشاغل خرد وخانگي، صنايع دستي و خدمات اجتماعي نقش فعال داشتهاند، ثبات معيشتي خانوادهها افزايش يافته واين ثبات، به کاهش تنشهاي اجتماعي و افزايش احساس امنيت منجر شده است.بر همين اساس،توانمندسازي اقتصادي زنان بايد بهعنوان بخشي از راهبرد توسعه و امنيت پايدار ديده شود، حمايت هدفمند از زنان، سرمايهگذاري در آموزش مهارتها و ايجاد فرصتهاي شغلي متناسب با شرايط بومي، از جمله اقداماتي است که ميتواند اثر مستقيم بر ثبات اجتماعي منطقه داشته باشد.نکته مهم ديگر، نقش زنان در شکلگيري امنيت نرم است. امنيت نرم مبتني بر اعتماد، گفتوگو وهمراهي جامعه با سياستهاست. زنان محلي، بهويژه زنان معتمد، فرهنگي و فعالان اجتماعي، دربسياري از مواقع نقش واسطهاي مؤثر ميان مردم و نهادهاي رسمي ايفا ميکنند. آنها مسائل را زودترشناسايي ميکنند و اگر در فرآيند تصميمسازي شنيده شوند، ميتوانند از تبديل مسائل اجتماعي به بحرانهاي امنيتي جلوگيري کنند.در استان سيستان و بلوچستان، توسعه و امنيت نيازمند نگاه بومي وواقعبينانه است. نسخههاي کلي و غيرمتناسب با شرايط فرهنگي و اجتماعي منطقه، کارآمد نخواهد بود.مشارکت دادن زنان محلي، توجه به نقش آنها در خانواده و جامعه و اعتماد به ظرفيتهاي موجود،ميتواند مسير تحقق امنيت پايدار را هموارتر کند.در جمعبندي بايد تأکيد کرد که نگاه به نقش زنان درتوسعه و امنيت، نه يک رويکرد شعاري، بلکه ضرورتي عقلاني و مبتني بر تجربه براي آينده جنوب شرق کشور است.اگر توسعه را مردمي و امنيت را اجتماعي تعريف کنيم، ناگزير بايد زنان را در متن اين فرآيند قراردهيم. تنها در اين صورت ميتوان به توسعهاي ماندگار و امنيتي پايدار در اين منطقه اميدوار بود.ژيلا مير مرادزهي - مديرکل دفتر امور بانوان و خانواده استانداري سيستان و بلوچستان
