اجلاس داووس و بحران گرينلند*محمود فاضليديپلمات سابق و تحليلگر امور بين المللدرخواست دونالد ترامپ رئي

اجلاس داووس و بحران گرينلند*محمود فاضليديپلمات سابق و تحليلگر امور بين المللدرخواست دونالد ترامپ رئيس‎جمهوري آمريکا براي خريد جزيره گرينلند دانمارک نه تنها صداي نخست‎وزير اين کشور را درآورده بلکه با مخالفت‎هاي جدي کشورهاي اروپايي روبه‎رو شده است. گرينلند ناحيه خودگردان در کشور دانمارک است. اين جزيره پس از کسب خودمختاري در سال 2009 (88ش) همچنان بخشي از پادشاهي دانمارک باقي‌ماند.اين سرزمين که در آب‌هاي اقيانوس منجمد شمالي واقع شده سرشار از منابع ارزشمندي همچون مواد معدني، خالص‌ترين آب و يخ، ذخاير ماهي، غذاهاي دريايي، انرژي تجديد پذير و منطقه جديدي براي گردشگري است. اين جزيره داراي منابع طبيعي دست نخورده مانند نفت، مواد معدني و فلزات ارزشمند است.عمق و باند فرودگاه در اين بندر، پايگاه نظامي آمريکا را به هاب لجستيک تبديل کرده و براي نيروي نظامي آمريکا اين امکان را فراهم مي‎کند تا بازدارنده هرگونه تهاجم شود و آن را خنثي کند. طبق اين توافق، دانمارک به آمريکا اجازه داده که پايگاه نظامي و تأسيسات راداري در گرينلند داير کند. براساس توافق دفاعي سال 1951 (1330ش) ميان آمريکا و دانمارک، پايگاه هوايي «تول» آمريکا مي‌تواند در منطقه گرينلند مستقر باشد. پس از جنگ جهاني دوم، دانمارک در مقايسه با ديگر کشورها خسارت کمتري ديد و دوران انتقال به صلح و آرامش اقتصادي، بسيار ساده انجام گرفت و اين کشور براي تامين امنيت خود به ناتو پيوست.آمريکا مدعي است " دانمارک کشوري با اقتصادي کوچک و يک ارتش کوچک است. آن‎ها نمي‎توانند از گرينلند محافظت کنند و از آمريکا مي‎خواهند که صدها ميليارد دلار صرف دفاع از اين سرزمين شود. براي اينکه آمريکا بتواند مسيرهاي کشتيراني را در آب‎هاي قطب شمال کنترل کند، نظارت بر گرينلند ضروري است اين درحالي است که دشمنان آمريکا منابع قابل توجهي را در اين منطقه صرف مي‎کنند. گرينلند به‎دليل اهميت استراتژيک آن براي امنيت ملي بايد بخشي از آمريکا شود. اين جزيره با موقعيت راهبردي خود براي آمريکا حياتي است."سياستمداران دانمارکي نيز بارها علاقه ترامپ به خريد گرينلند را توهين‌آميز و بازگشت به «ذهنيت استعماري» خوانده و آن را رد کرده بودند. تعداد زيادي از رسانه‌هاي آمريکا هم اين موضع ترامپ را بي‌احترامي و توهين‎آميز توصيف مي‎کنند.رهبران دانمارک در مورد تصرف جزيره توسط آمريکا هشدار داده و تأکيد کرده‎اند که انتظار دارند به تماميت ارضي کشورشان احترام گذاشته شود. کشورهاي مهم اتحاديه اروپا نيز از دانمارک حمايت کرده و گروهي از رهبران اروپا هشدار داده‎اند که تصرف نظامي اين جزيره توسط آمريکا مي‎تواند در واقع پايان ناتو را رقم بزند. در روزهاي اخير موضوع گرينلند، يکي از جدي‌ترين بحران‌هاي داخلي تاريخ ناتو را رقم زده و اعتماد و بنيان دفاع جمعي اين ائتلاف را در معرض فروپاشي قرار داده است.فرانسه به آمريکا هشدار داده هرگونه اقدامي براي تصرف گرينلند، روابط اقتصادي اروپا با آمريکا را به خطر مي‎اندازد. گرينلند بخشي از يک کشور مستقل و عضو اتحاديه اروپا است و نبايد در اين مورد دخالت کرد. اين اظهارات درحالي است که نيروهاي نظامي فرانسه و آلمان به اين جزيره رسيدند و سوئد نيز مدعي است کشورش نيروهاي نظامي به گرينلند اعزام کرده است.آمريکا اعتقاد دارد برنامه‎ برخي از کشورها براي اعزام نيرو به گرينلند بر تصميم ترامپ تأثير نخواهد گذاشت. «جف لندري» فرستاده آمريکا در امور گرينلند اعلام کرده بايد در مورد اين منطقه توافقي حاصل شود. مي‎توان در مورد اين منطقه به توافقي دست يافت زيرا ترامپ در مورد برنامه‎هايش براي کنترل گرينلند «جدي» است.ترامپ به حاميان گرينلند اعلام کرده "بر کشورهايي که با طرح ما موافق نيستند، تعرفه بيشتري وضع مي‎شود زيرا براي امنيت ملي خود به گرينلند نياز داريم! اين براي گنبد طلايي که ما مي‎سازيم، حياتي است. به دانمارک براي محافظت از گرينلند اعتماد ندارم. ناتو بايد بايد راه را براي ما، به‎منظور تسلط بر آن هموار کند. اگر چنين نشود روسيه يا چين اين کار را خواهند کرد و ما اجازه نخواهيم داد، چنين اتفاقي بيفتد. اگر من نيامده بودم، الان هيچ ناتويي در کار نمي‌بود و ناتو به زباله‌دان تاريخ مي‌پيوست."در شرايطي که تلاش‌هاي ترامپ براي تحت فشار قراردادن دانمارک و اروپا به‌منظور پذيرش الحاق گرينلند به‌مثابه خيانتي عميق به ائتلاف غربي و گامي بي‌ثبات‌کننده در نقض هنجارهاي پذيرفته‌شده روابط بين‌الملل به‎شمار مي‎رود، بحران کنوني گرينلند از موضوعات مهم مجمع جهاني اقتصاد در داووسِ سوئيس بود. اورسولا فون‌درلاين، رئيس کميسيون اروپا نيز در با تأکيد بر حمايت قاطع از گرينلند و دانمارک اعلام کرد که حاکميت و تماميت ارضي اين مناطق «غيرقابل مذاکره» است. ما درحال کار روي يک جهش بزرگ سرمايه‌گذاري اروپايي در گرينلند هستيم.همانطور که انتظار مي‎رفت سخنراني ترامپ، در اجلاس داووس در سوئيس در تيتر اخبار جهان قرار گرفت چرا که اين احتمال وجود داشت رئيس‎جمهوري غيرقابل پيش‌بيني آمريکا سخناني بگويد که معادلات جهاني را تغيير دهد. او که خواستار در اختيار گرفتن گرينلند است، استدلال کرد که «هيچ کشور يا مجموعه‌اي از کشورها، جز آمريکا، توانايي تامين امنيت گرينلند را ندارد. هر متحد ناتو موظف است بتواند از سرزمين خود دفاع کند. ما يک قدرت بزرگ هستيم، بسيار بزرگ‌تر از آنچه مردم حتي تصورش را مي‌کنند. اين کشور ناسپاس با رد واگذاري گرينلند قدردان نقش آمريکا در دفاع از آن در جنگ جهاني دوم نبوده است. دانمارک تنها پس از 6ساعت نبرد در برابر آلمان سقوط کرد و کاملا ناتوان از دفاع از خود يا گرينلند بود. در نتيجه، آمريکا مجبور شد وارد عمل شود و ما اين کار را کرديم.»ترامپ با ابراز تاسف از تصميم آن زمان آمريکا براي بازگرداندن گرينلند به دانمارک اعتقاد دارد:«چقدر احمق بوديم که اين کار را کرديم. ما اين کار را کرديم و آن را پس داديم؛ اما حالا ببينيد چقدر ناسپاس هستند! ما خواستار آغاز فوري مذاکرات با متحدان اروپايي براي بررسي احتمال خريد گرينلند توسط آمريکا هستيم. الحاق گرينلند، به نفع آمريکا و اروپا خواهد بود. تنها آمريکاست که مي‌تواند از اين توده عظيم زمين، اين قطعه بزرگ يخ، محافظت کند، آن را توسعه دهد، بهبود بخشد و کاري کند که هم براي اروپا و ما مفيد باشد. کنترل آمريکا بر گرينلند، ناتو را تقويت خواهد کرد. آمريکا قصد ندارد براي به‌دست آوردن گرينلند از زور نظامي استفاده کند. تمام چيزي که آمريکا مي‌خواهد، جايي به نام گرينلند است."