متوليان ديپلماسي بيدار شوند
بسمالله الرحمن الرحيم
در سپهر سياست بينالملل، حداقل دو موضوع مهم و مورد نظر سياستگزاران آمريکائي بطور کامل تغيير کرده است. يکي از اين دو که مهمتر هم هست، نظم جهاني مورد نظر آمريکاست و ديگري ترتيبات مورد نظر آمريکا براي خاورميانه که سالها با عنوان خاورميانه جديد از آن ياد ميشد و اکنون تقريباً خبري از آن نيست.
اين تغيير اساسي قبل از به قدرت رسيدن دونالد ترامپ در آمريکا و شعارهاي زيادهخواهانه او مانند قصد تصرف کانادا، گرفتن گرينلند از دانمارک، تغيير نام درياچهها در کانادا و مکزيک، هوس بازي کردن با نام تنگه هرمز و گذاشتن نام ترامپ روي آن و ايجاد منطقه گردشگري پيشرفته در غزه خالي از سکنه به نام و با مالکيت ترامپ شروع شده بود ولي با اين بازيهاي بچگانه ترامپ سرعت بيشتري گرفت. روياي خاورميانه جديد هم که قرار بود با طرح آمريکا، پول نفت شيخنشينهاي حوزه خليج فارس و گسترش پيمان ابراهيم به وقوع بپيوندد، با جنگافروزيهاي نتانياهو و حمايت ديوانهوار «جو بايدن» و «دونالد ترامپ» دو رئيسجمهور دموکرات و جمهوريخواه آمريکا به تاريخ پيوست و اکنون غير از يک اسکلت بيجان چيزي از آن باقي نمانده است.
نبايد تصور شود با شکست خوردن اين دو طرح آمريکائي اکنون سياست بينالملل به سوي صلاح و سداد به پيش ميرود و جهان در مسير قابل قبولي در حرکت است. متأسفانه قدرتهای دست اول و دست دوم جهاني با سياستهاي افراطي متکي بر افکار سلطهطلبانه که عنوان آن در ادبيات سياسي بينالملل «امپرياليسم» است در حال پيشروي هستند بطوري که دولتهاي حاکم بر اين کشورها به هيچ چيز غير از منافع خود فکر نميکنند و تفکر تند ناسيوناليستي درحال بازگشت به اطاقهاي فکر و ميزهاي تصميمسازي و تصميمگيري اين کشورهاست.
چنين وضعيتي ديپلماسي را به اهرم بسيار مهم پيشران اهداف کشورها و ملتها تبديل ميکند بطوري که هر کشوري بتواند از قدرت ديپلماسي خود حداکثر بهرهبرداري را به عمل آورد، امکان حفاظت از منافع ملي خود را خواهد داشت و ضعف ديپلماسي کشورها به معناي سقوط آنها و بر باد رفتن منافع ملي خواهد بود. ترديد نبايد کرد که بدون قدرت ديپلماسي هيچ کشوري حتي اگر از بالاترين قدرت نظامي و دفاعي برخوردار باشد موفق به حفاظت از منافع ملي خود نخواهد شد.
ايران اکنون يکي از حساسترين مقاطع تاريخ سياسي خود را پشت سر ميگذارد. در اين مقطع مهم ما بايد با استفاده از ظرفيت قابل توجه دفاعي کشور، بيشترين استفاده را از ديپلماسي به عمل بياوريم. با ديپلماسي قوي ميتوان مانع جنگ شد و ميتوان سياست منطقهاي را به نفع ملتها تنظيم کرد. قطعاً از جنگافروزي به عنوان عامل شر مطلق بايد پرهيز کنيم و با تمام کشورهاي همسايه و منطقه بايد روابط مسالمتآميز داشته باشيم ولي اين سياست وقتي جواب خواهد داد که با استفاده از ديپلماسي هوشمندانه با همسايگان وارد تعامل شويم. وقتي متوليان ديپلماسي ما ميبينند حکومت خودخوانده طالبان که حتي رسميت قانوني و مردمي ندارد تمام مظاهر عقبه مردمي ايران در افغانستان را يکي بعد از ديگري ميسوزاند بايد به اين واقعيت تلخ پي ببرند که همسايه شرقي نقشه راه خطرناکي براي آينده روابطش با ما دارد. درست در همين نقطه است که ديپلماسي بايد مانع سوختن عقبه مردمي ايران در افغانستان شود و اگر چنين نکند به اين معناست که متوليان ديپلماسي ما به خواب سنگيني فرو رفتهاند و بايد بيدارشان کرد. اين بيداري را براي تعامل با ساير کشورهاي منطقه هم لازم داريم، مبحث مهمي که پرداختن به آن در مقطع کنوني ضروري است و به خواست خدا به آن خواهيم پرداخت.